Genel Bakış

Atriyal taşikardi, kalbin üst odacıklarından (atriyumlar) kaynaklanan hızlı ve genellikle düzenli kalp ritim bozukluğudur. Normalde kalp atışını başlatan elektrik sinyalleri sağ atriyumdaki sinüs düğümünden gelir. Atriyal taşikardide ise elektrik sinyalleri atriyumların başka bir bölgesinden anormal biçimde başlar ve kalp dakikada 100'den fazla, genellikle 150-250 kez atar.

Atriyal taşikardi supraventriküler taşikardi (SVT) grubuna girer. Bu terim kalbin üst kısmından kaynaklanan hızlı ritim bozukluklarını tanımlar. Atriyal taşikardi AVNRT ve AVRT gibi diğer SVT türlerinden farklıdır çünkü elektrik sinyali tamamen atriyumların içinde oluşur ve dolaşır.

Atriyal taşikardi üç ana şekilde görülür:

Fokal atriyal taşikardi atriyumda tek bir noktadan kaynaklanır.
Multifokal atriyal taşikardi birden fazla noktadan elektrik sinyalleri gelir ve genellikle akciğer hastalığı olan yaşlı kişilerde görülür.
Atriyal flutter ve fibrilasyon da teknik olarak atriyal taşikardi türleridir ancak genellikle ayrı olarak sınıflandırılır.

Atriyal taşikardi ataklar halinde gelebileceği gibi (paroksismal) sürekli de olabilir (kronik). Bazı kişilerde hiçbir belirti oluşmazken bazılarında çarpıntı, baş dönmesi ve yorgunluk gibi rahatsız edici belirtiler görülür.

Atriyal taşikardi genellikle tehlikeli değildir ancak tedavi edilmezse kalp yetmezliğine yol açabilir. İlaç tedavisi ve kateter ablasyon etkili tedavi seçenekleridir.

Belirtileri

Atriyal taşikardinin belirtileri kalp hızının ne kadar yükseldiğine, ne kadar sürdüğüne ve altta yatan kalp hastalığı olup olmadığına göre değişir.

En sık görülen atriyal taşikardi belirtileri şunlardır:

Kalp çarpıntısı. Kalbin göğüste hızla attığını hissetmek en sık görülen belirtidir. Çarpıntı genellikle düzenlidir ve aniden başlayıp aniden durabileceği gibi sürekli de olabilir.
Baş dönmesi. Kalp etkili pompalamadığında beyne yeterli kan gitmeyebilir ve baş dönmesi gelişir.
Nefes darlığı. Özellikle egzersiz sırasında nefes almakta güçlük çekilebilir.
Göğüste rahatsızlık. Göğüste hafif baskı veya rahatsızlık hissi görülebilir.
Yorgunluk. Vücuda yeterli kan gitmediğinde sürekli yorgunluk hissedilir.
Bayılma. Nadir görülür ancak kalp atış hızı çok yüksekse bayılma meydana gelebilir.
Hiçbir belirti olmayabilir. Bazı kişilerde atriyal taşikardi tesadüfen keşfedilir ve hiçbir rahatsızlık hissedilmez.

Multifokal atriyal taşikardide belirtiler genellikle daha belirgindir çünkü bu tür sıklıkla ciddi akciğer hastalığı olan kişilerde görülür. Nefes darlığı ve yorgunluk altta yatan hastalığa bağlı olarak daha şiddetlidir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurun:

Düzenli olarak kalp çarpıntısı yaşıyorsanız kardiyologa görünün.
Kalp çarpıntısı ile birlikte göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı veya bayılma gelişirse derhal 112 arayın.
Yorgunluk ve egzersiz kapasitesinde azalma giderek artıyorsa değerlendirme önemlidir.
Tesadüfen hızlı nabız fark ettiyseniz doktorunuza haber verin.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Atriyal taşikardinin nedenleri türüne göre değişir.

Fokal atriyal taşikardi nedenleri:

Doğumdan itibaren var olan anormal elektrik odağı. Bazı kişilerde atriyumda elektrik sinyallerini spontan olarak üreten bir bölge bulunur.
Kalp hastalığı. Kalp krizi, kalp yetmezliği ve kardiyomiyopati atriyal taşikardi riskini artırır.
Kalp ameliyatı. Özellikle doğuştan kalp hastalığı ameliyatları sonrası yara dokusu atriyal taşikardiye neden olabilir.
Yüksek tansiyon. Kontrol altında olmayan yüksek tansiyon atriyumları büyütür ve taşikardi riskini artırır.

Multifokal atriyal taşikardi nedenleri:

Kronik akciğer hastalıkları. KOAH, pulmoner fibrozis ve diğer akciğer sorunları en sık nedendir.
Kalp yetmezliği. İleri evre kalp yetmezliği multifokal atriyal taşikardi riskini artırır.
Ciddi hastalıklar. Sepsis, böbrek yetmezliği ve ciddi enfeksiyonlar multifokal atriyal taşikardi tetikleyebilir.
İlaçlar. Teofilin, kafein ve bazı astım ilaçları multifokal atriyal taşikardi riskini artırır.
Elektrolit dengesizliği. Potasyum, magnezyum veya kalsiyum düzeylerinin anormal olması riski artırır.

Diğer risk faktörleri:

Yaş. Risk yaşla birlikte artar.
Aşırı alkol veya kafein kullanımı. Her ikisi de atriyal taşikardi tetikleyebilir.
Tiroid hastalığı. Aşırı aktif tiroid kalp hızını artırır.
Diyabet. Uzun vadede kalp hasarına yol açabilir.
Obezite. Fazla kilo kalbe ekstra yük bindirir.

Komplikasyonları

Atriyal taşikardi tedavi edilmezse bazı komplikasyonlar gelişebilir.

Taşikardi kaynaklı kardiyomiyopati. Uzun süreli hızlı kalp atışı kalp kasını zayıflatabilir. Bu durum özellikle sürekli (kronik) atriyal taşikardide görülür. Kalp genişler ve pompalama gücü azalır. Neyse ki atriyal taşikardi tedavi edildiğinde kalp fonksiyonu genellikle düzelir.
Kalp yetmezliği. Mevcut kalp yetmezliği varsa atriyal taşikardi durumu kötüleştirebilir.
İnme riski. Atriyal taşikardide inme riski atriyal fibrilasyondan daha düşüktür ancak tamamen sıfır değildir. Özellikle kalp yetmezliği veya kapak hastalığı varsa risk artar.
Bayılma ve yaralanma. Atriyal taşikardi sırasında bayılma meydana gelebilir ve düşme sonucu yaralanma riski vardır.
Yaşam kalitesinde düşme. Sürekli çarpıntı, yorgunluk ve nefes darlığı günlük yaşamı olumsuz etkiler.

Tanısı

Atriyal taşikardi tanısı elektrokardiyogram (EKG) ve diğer testlerle konur.

Tanı süreci genellikle şunları içerir:

Elektrokardiyogram (EKG). En önemli tanı aracıdır. Atriyal taşikardide EKG'de P dalgalarının şekli ve hızı değerlendirilir. P dalgaları normal sinüs ritminden farklı görünür. Fokal atriyal taşikardide P dalgaları tek tip görünür. Multifokal atriyal taşikardide ise en az üç farklı şekilde P dalgası görülür ve ritim düzensizdir. EKG atriyal taşikardiyi AVNRT ve AVRT gibi diğer SVT türlerinden ayırt etmeye yardımcı olur.
Holter monitör. Yirmi dört saat veya daha uzun süre takılan taşınabilir EKG cihazıdır. Aralıklı atriyal taşikardi atakları yakalamak için kullanılır.
Olay kaydedici. Haftalarca veya aylarca takılan küçük bir cihazdır. Çarpıntı hissettiğinizde aktive edersiniz.
Ekokardiyografi. Kalbin yapısını ve fonksiyonunu değerlendirir. Kalp yetmezliği, kapak hastalıkları ve kardiyomiyopati tespit edilir.
Elektrofizyolojik çalışma. Fokal atriyal taşikardide elektrik odağının tam yeri belirlenir. Kalp kateterizasyonu yoluyla yapılır ve genellikle tedavi amacıyla kateter ablasyon sırasında kullanılır.
Kan testleri. Tiroid fonksiyonları, elektrolit düzeyleri ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir.
Akciğer grafisi ve testleri. Multifokal atriyal taşikardi şüphesinde akciğer hastalığı araştırılır.

Tedavisi

Atriyal taşikardi tedavisi türüne, sıklığına ve altta yatan nedene göre değişir.

Fokal atriyal taşikardi tedavisi:

Vagal manevralar. Bazı vakalarda Valsalva manevrası veya soğuk su uygulaması taşikardiyi durdurabilir. Ancak AVNRT kadar etkili değildir.
İlaç tedavisi. Beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri veya antiaritmik ilaçlar (flekainid, propafenon, sotalol, amiodaron) kullanılabilir. İlaçlar atakları önlemeye veya kalp hızını yavaşlatmaya yardımcı olur.
Kateter ablasyon. Fokal atriyal taşikardi için en etkili tedavidir. Kasıktaki damardan kalbe ince bir kateter ilerletilir. Anormal elektrik odağının bulunduğu bölge radyofrekans enerjisiyle yok edilir. İşlem bir iki saat sürer ve başarı oranı yüzde 80-90 arasındadır. Çoğu kişi işlem sonrası tamamen iyileşir. Özellikle sürekli (kronik) atriyal taşikardide ve taşikardi kaynaklı kardiyomiyopatide ablasyon tercih edilir.

Multifokal atriyal taşikardi tedavisi:

Altta yatan hastalığın tedavisi. En önemli adımdır. Akciğer hastalığı optimize edilir. Enfeksiyon varsa tedavi edilir. Elektrolit dengesizlikleri düzeltilir. Tetikleyici ilaçlar kesilir.
Hız kontrolü. Beta blokerler veya kalsiyum kanal blokerleri kalp hızını yavaşlatmaya yardımcı olur. Ancak multifokal atriyal taşikardide ilaç yanıtı genellikle zayıftır.
Magnezyum takviyesi. Magnezyum düzeyi düşükse takviye verilir ve ritim düzelmesine yardımcı olabilir.
Ritim kontrolü ilaçları genellikle etkisizdir. Multifokal atriyal taşikardide antiaritmik ilaçlar nadiren işe yarar.
Kateter ablasyon genellikle uygun değildir. Multifokal atriyal taşikardide birden fazla odak olduğundan ablasyon başarısız olur.
İnme koruması. Yüksek riskli hastalarda kan sulandırıcı tedavi düşünülebilir.