Atriyoventriküler Nodal Reentran Taşikardi (AVNRT)

Genel Bakış

Atriyoventriküler nodal reentran taşikardi (AVNRT), kalbin AV düğümü bölgesinde elektrik sinyallerinin döngü oluşturması sonucu gelişen hızlı kalp atışı durumudur. En sık görülen düzenli hızlı kalp ritmi bozukluklarından biridir ve genellikle genç kadınlarda daha sık karşılaşılır.

AV düğümü kalbin üst odacıkları (atriyumlar) ile alt odacıkları (ventriküller) arasında elektrik sinyallerini ileten önemli bir yapıdır. Normalde bu düğümden tek bir elektrik yolu geçer. Ancak bazı kişilerde AV düğümü bölgesinde iki ayrı elektrik yolu bulunur: biri hızlı, diğeri yavaş iletim yapar. Bu iki yol arasında elektrik sinyali döngü oluşturduğunda kalp aniden çok hızlı çarpmaya başlar.

AVNRT atakları genellikle aniden başlar ve aniden durur. Kalp atış hızı dakikada 150-250 atıma kadar yükselebilir. Ataklar birkaç saniyeden birkaç saate kadar sürebilir. Bazı kişilerde hayatta birkaç kez görülürken bazılarında sık tekrarlar.

AVNRT genellikle tehlikeli değildir ve kalıcı kalp hasarına yol açmaz. Ancak belirtiler rahatsız edici olabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir. Modern tedavi yöntemleriyle ataklar tamamen önlenebilir.

Belirtileri

AVNRT'nin belirtileri kalp hızının ne kadar yükseldiğine, atağın ne kadar sürdüğüne ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Ani başlayan kalp çarpıntısı. En belirgin belirtidir. Kalp aniden çok hızlı ve düzenli biçimde çarpmaya başlar. Kişi göğsünde kalbin hızla çarptığını net bir şekilde hisseder. Çarpıntı sanki bir düğmeye basılmış gibi aniden başlar.
• Boyunda nabız hissi veya çırpınma. Boyun damarlarında güçlü nabız veya çarpma hissi olabilir. Bu durum AVNRT'ye oldukça özgü bir bulgudur ve atriyumların ventriküller ile aynı anda kasılmasından kaynaklanır.
• Baş dönmesi ve sersemlik. Kalp çok hızlı çarptığında beyne yeterli kan gitmeyebilir. Bu durum baş dönmesi yaratır.
• Nefes darlığı. Hızlı kalp atışı sırasında nefes almakta güçlük çekilebilir.
• Göğüste rahatsızlık veya baskı hissi. Göğüste sıkışma, baskı veya rahatsızlık görülebilir.
• Yorgunluk. Kalp hızlı çarptığında vücut yorulur ve güçsüzlük hissedilir.
• Kaygı hissi. Ani başlayan çarpıntı endişe ve panik yaratabilir.
• Sık idrara çıkma ihtiyacı. Atak sırasında veya hemen sonrasında idrara çıkma ihtiyacı artabilir. Bu durum kalbin salgıladığı bir hormondan kaynaklanır.
• Bayılma. Nadir görülür ancak kalp atış hızı çok yüksekse veya tansiyon çok düşükse bayılma meydana gelebilir.

Belirtiler genellikle birkaç dakika ile birkaç saat arasında sürer. Atak kendiliğinden durabileceği gibi belirli manevralar veya ilaçlarla sonlandırılması gerekebilir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurun:

• Düzenli olarak ani başlayan ve ani biten kalp çarpıntısı atakları yaşıyorsanız kardiyologa görünün.
• Çarpıntı atağı sırasında göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı veya bayılma gelişirse derhal 112 arayın.
• İlk kez böyle bir atak yaşadıysanız değerlendirme önemlidir.
• Ataklar giderek sıklaşıyorsa veya daha uzun sürüyorsa doktora başvurun.

Nedenleri

AVNRT'nin temel nedeni AV düğümü bölgesinde iki ayrı elektrik yolunun bulunmasıdır. Bu yapısal farklılık doğumdan itibaren vardır ancak belirtiler genellikle ergenlik veya genç erişkinlik döneminde başlar.

Neden bazı kişilerde bu iki yol bulunduğu tam olarak bilinmemektedir. Çoğu vakada kalıtsal bir durum söz konusu değildir. Ancak nadir olarak ailevi geçiş görülebilir.

AVNRT ataklarını tetikleyen faktörler arasında fiziksel aktivite, duygusal stres, kafein, alkol, yetersiz uyku, dehidrasyon ve bazı ilaçlar sayılabilir. Ancak çoğu zaman belirgin bir tetikleyici olmaksızın da ataklar başlayabilir.

AVNRT kadınlarda erkeklere göre iki kat daha sık görülür. Neden böyle olduğu net olarak bilinmemektedir ancak hormonal faktörlerin rol oynadığı düşünülmektedir.

Komplikasyonları

AVNRT çoğu kişide ciddi komplikasyonlara yol açmaz. Ancak bazı durumlarda sorunlar gelişebilir.

AVNRT riskleri şunları içerebilir:

• Kalp yetmezliği. Uzun süreli ve sık tekrarlayan hızlı kalp atışı nadiren kalp kasını zayıflatabilir. Bu durum özellikle ataklar saatlerce sürüyorsa ve yıllarca tekrarlıyorsa söz konusu olabilir.
• Bayılma ve yaralanma. Atak sırasında bayılma riski vardır. Bayılma sırasında düşme sonucu kafa travması veya diğer yaralanmalar meydana gelebilir.
• Yaşam kalitesinde düşme. Sık ataklar günlük yaşamı, iş performansını, sosyal aktiviteleri ve psikolojik durumu olumsuz etkileyebilir. Bazı kişiler atakların ne zaman geleceği korkusuyla yaşar.
• Gebelikte sorunlar. AVNRT gebelikte daha sık atak yapabilir. Ancak anne ve bebek için genellikle tehlikeli değildir. Gebelikte ilaç seçenekleri kısıtlı olduğundan vagal manevralar ön planda tutulur.

Tanısı

AVNRT tanısı elektrokardiyogram (EKG) ve bazen ileri testlerle konur.

Tanı süreci genellikle şunları içerir:

• Elektrokardiyogram (EKG). Atak sırasında çekilen EKG tanıyı doğrular. EKG'de dar QRS kompleksleri ile hızlı düzenli ritim görülür. P dalgaları genellikle QRS komplekslerinin içinde gizlidir veya hemen sonrasında görülür. Bu bulgu AVNRT'ye oldukça özgüdür.
• Holter monitör. Yirmi dört saat veya daha uzun süre takılan taşınabilir EKG cihazıdır. Atakların seyrek olduğu durumlarda günlük yaşam sırasında atakları yakalamak için kullanılır.
• Olay kaydedici. Haftalarca veya aylarca takılan küçük bir cihazdır. Çarpıntı hissettiğinizde cihazı aktive edersiniz ve o andaki kalp ritmi kaydedilir.
• Elektrofizyolojik çalışma. Kalp kateterizasyonu yoluyla yapılan ileri bir testtir. Kalbin içine elektrotlar yerleştirilerek AV düğümündeki elektrik yolları haritası çıkarılır. AVNRT kasıtlı olarak tetiklenerek değerlendirilir. Bu test hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılır.
• Ekokardiyografi. Kalbin yapısını ve fonksiyonunu görüntüler. Altta yatan yapısal kalp hastalığı olup olmadığını araştırmak için yapılır.

Tedavisi

AVNRT tedavisinin amacı atakları durdurmak, gelecekteki atakları önlemek ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.

Tedavi yaklaşımları şunlardır:

• Vagal manevralar. Atak sırasında uygulanabilecek ilk ve en önemli müdahalelerdir. Bu yöntemler vagus sinirini uyararak AV düğümünü yavaşlatır ve döngüyü kırar. Valsalva manevrası (derin nefes alıp tutarak sıkılmak) en etkili yöntemdir. Yüzü buz gibi soğuk suya daldırmak da çok etkilidir. Karotis sinüs masajı (boyun bölgesinde hafif masaj) doktor gözetiminde uygulanabilir. Bu yöntemler AVNRT ataklarının çoğunu durdurabilir.
• Acil ilaç tedavisi. Vagal manevralar işe yaramazsa damardan ilaç verilir. Adenozin ilk seçenektir ve atağı birkaç saniye içinde durdurabilir. Adenozin işe yaramazsa verapamil veya diltiazem gibi kalsiyum kanal blokerleri kullanılır. Beta blokerler de etkili olabilir.
• Koruyucu ilaç tedavisi. Sık ataklar yaşayan kişilerde atakları önlemek için düzenli ilaç kullanılabilir. Beta blokerler veya kalsiyum kanal blokerleri bu amaçla kullanılır. Bazı vakalarda antiaritmik ilaçlar gerekebilir. Ancak ilaç tedavisi hastalığı kalıcı olarak çözmez ve yaşam boyu kullanım gerektirebilir.
• Kateter ablasyon. AVNRT'yi kalıcı olarak tedavi eden en etkili yöntemdir. Kasıktaki damardan kalbe ince bir kateter ilerletilir. Kateter ucundaki radyofrekans enerjisi AV düğümündeki yavaş yolu seçici olarak yok eder. Hızlı yol korunur ve kalp normal elektrik iletimini sürdürür. İşlem bir iki saat sürer ve başarı oranı yüzde 95-98 arasındadır. Nüks riski yüzde 5'in altındadır. Çoğu kişi işlem sonrası tamamen iyileşir ve ilaç kullanmaya gerek kalmaz. Hastanede bir gece kalınabilir veya aynı gün taburcu olunabilir. İşlemin çok düşük bir riski AV bloğu oluşturmasıdır; bu durumda kalıcı kalp pili gerekebilir. Ancak bu risk yüzde 1'in altındadır.

Acil Durumlarda Ne Yapılmalı

AVNRT atağı sırasında şunları deneyebilirsiniz:

• Valsalva manevrası yapın. Derin nefes alın ve nefes tutarken aşağı doğru sıkılın. Tuvalet ihtiyacı varmış gibi ıkınmak en etkili yöntemdir. Bu manevrayı 10-15 saniye sürdürün ve sonra bırakın. Gerekirse birkaç kez tekrarlayın.
• Yüzünüzü soğuk suya daldırın. Bir kap buz gibi soğuk su hazırlayın ve yüzünüzü 10-15 saniye daldırın. Bu yöntem özellikle genç kişilerde çok etkilidir.
• Oturun veya uzanın. Ayakta durmak bayılma riskini artırır. Hemen oturun veya uzanın.
• Sakin kalmaya çalışın. Panik kalp hızını daha da artırabilir. Yavaş ve derin nefes almaya çalışın.
• Yardım isteyin. Atak 15-20 dakikadan uzun sürüyorsa, göğüs ağrısı varsa veya bayılıyorsanız 112 arayın.

AVNRT ile Yaşam

Kateter ablasyon sonrasında çoğu kişi tamamen iyileşir ve kısıtlama olmaksızın yaşamını sürdürür. Ablasyon yapılmamışsa veya ilaç tedavisi alınıyorsa bazı noktalara dikkat edilmelidir.

AVNRT'niz varsa şunlara dikkat edin:

• Vagal manevraları iyi öğrenin. Doktorunuz veya hemşireniz size en etkili vagal manevraları gösterebilir. Bu teknikleri öğrenmek atak sırasında kendinize müdahale etmenizi sağlar. Pek çok AVNRT hastası vagal manevralarla atakları kendisi durdurabilir.
• Tetikleyicileri tanıyın. Hangi faktörlerin atakları başlattığını öğrenin. Kafein, alkol, yetersiz uyku, dehidrasyon ve stres sık tetikleyicilerdir. Mümkünse bunlardan kaçının.
• Düzenli takip yaptırın. Kardiyolog kontrollerinizi aksatmayın. Atakların sıklığı ve tedaviye yanıt izlenmelidir.
• İlaçlarınızı düzenli kullanın. İlaç tedavisi alıyorsanız doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanın. İlaç kesilmesi atak sıklığını artırabilir.
• Egzersiz yapabilirsiniz. AVNRT çoğu kişide egzersiz kısıtlaması gerektirmez. Ancak ataklar egzersizle tetikleniyorsa kardiyologunuza danışın.
• Gebelik planlıyorsanız bilgilendirin. AVNRT gebelikte daha sık atak yapabilir. Kullandığınız ilaçlar gözden geçirilmelidir. Gebelikte vagal manevralar ilk seçenek olarak önerilir.
• Yakınlarınızı bilgilendirin. Çevrenizdekilere AVNRT'niz olduğunu ve atak sırasında ne yapmaları gerektiğini anlatın. Özellikle vagal manevralarda size yardımcı olabilirler.

Randevuya Hazırlanma

Yapabilecekleriniz:

• Çarpıntı ataklarının ne zaman başladığını ve ne sıklıkta olduğunu not edin.
• Ataklar ne kadar sürdü? Kendiliğinden mi geçti yoksa acile mi gittiniz?
• Tetikleyici faktörler fark ettiniz mi?
• Vagal manevra denediniz mi? İşe yaradı mı?
• Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri listeleyin.
• Ailede kalp ritim bozukluğu öyküsü varsa belirtin.
• Sorularınızı önceden yazın.

Doktorunuza sorabileceğiniz sorular:

• AVNRT tanısı kesin mi?
• Benim için en uygun tedavi hangisi?
• Kateter ablasyon ne kadar başarılı ve riskli?
• Kalp pili riskim nedir?
• İlaç tedavisi yaşam boyu kullanmam gerekir mi?
• Egzersiz yapabilir miyim?
• Gebelik planlıyorum, ne yapmam gerekir?
• Atak sırasında ne yapmalıyım?

Doktorunuz size şunları sorabilir:

• Çarpıntı atakları ne zaman başladı?
• Ataklar ne kadar sürdü?
• Ataklar nasıl sonlandı?
• Boyunda nabız veya çırpınma hissediyor musunuz?
• Tetikleyici faktörler fark ettiniz mi?
• Atak sırasında bayıldınız mı?
• Ailede kalp ritim bozukluğu var mı?
• Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?