Amnezi (Hafıza Kaybı)

Genel Bakış

Amnezi, kişinin geçmiş deneyimlerini hatırlayamaması ya da yeni bilgileri hafızaya alamaması durumudur. Hafıza kaybı olarak da bilinen bu durum bağımsız bir hastalık olmaktan çok, beynin hafıza işlevlerini yürüten bölgelerinin hasar görmesi ya da işlev bozukluğuna uğraması sonucunda ortaya çıkan bir belirtidir veya sendromdur.

Hafıza, beynin en karmaşık işlevlerinden biridir ve birden fazla bölgenin birlikte çalışmasına dayanır. Hipokampüs, amigdala, talamüs ve prefrontal korteks hafıza oluşumu ve geri çağırma süreçlerinde kritik roller üstlenir. Bu yapılardan herhangi birinin travma, enfeksiyon, toksik madde maruziyeti ya da vasküler hasar gibi nedenlerle etkilenmesi amneziye yol açabilir.

Amnezi gündelik yaşamı derinden etkileyebilir. Kişi nerede olduğunu, sevdiklerini ya da kendi kimliğini bilemeyebilir; bu tablo hem hasta hem de yakınları için son derece sarsıcıdır. Ancak amnezinin türü ve altta yatan nedenine bağlı olarak bazı formlar zamanla kendiliğinden düzelebilirken bazıları kalıcı hafıza kaybına yol açabilir. Erken tanı ve uygun tedavi bu ayrımı yapmak ve mümkün olan en iyi işlev düzeyine kavuşmak açısından belirleyici önem taşır.

Amnezi Türleri

Amnezi etkilenen hafıza sürecine ve nedenine göre farklı türlere ayrılır. Bu ayrım hem tanı hem de tedavi yaklaşımı açısından yol göstericidir.

• Retrograd amnezi. Hastalık ya da hasar öncesinde yaşanan olayların hatırlanamamasıdır. Kişi yakın geçmişini hatırlayamazken çok eski anılarını koruyor olabilir; bu durum hafızanın zamansal gradyan özelliğini yansıtır. Travmatik beyin hasarı ve inme retrograd amnezinin sık görülen nedenleri arasındadır.
• Anterograd amnezi. Hastalık ya da hasar sonrasında oluşan yeni bilgilerin ve deneyimlerin hafızaya alınamamasıdır. Kişi geçmişini hatırlayabilir ancak birkaç dakika önce tanıştığı kişiyi ya da söylenen bilgiyi hatırlayamaz. Hipokampüs hasarının en karakteristik sonuçlarından biridir.
• Disosiyatif (psikojenik) amnezi. Organik bir beyin hasarından değil, ağır psikolojik travma ya da strese verilen bilinçdışı bir yanıttan kaynaklanır. Kişi çoğunlukla kendi kimliğine, geçmişine ya da travmatik deneyimlere ilişkin anıları hatırlayamaz. Disosiyatif füg adı verilen bir alt türde kişi kimliğini tamamen unutarak yeni bir kimlikle başka bir yerde yaşamaya başlayabilir.
• Geçici global amnezi. Saatler içinde kendiliğinden geçen, ani başlangıçlı ve geçici bir amnezi atağıdır. Kişi atak sırasında nerede olduğunu ve ne yaptığını bilemez, aynı soruları tekrar tekrar sorar; ancak kendi kimliğini bilir ve motor işlevleri korunmuştur. Ataktan sonra hafıza büyük ölçüde geri döner. Kesin nedeni tartışmalı olmakla birlikte geçici serebral iskemi ya da migren ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.
• Çocukluk amnezisi. Yaklaşık 3-4 yaşından önceki dönemin hatırlanamamasıdır. Bu durum patolojik değildir; hipokampüsün bu yaşlarda henüz tam olgunlaşmamış olmasıyla açıklanır.
• Korsakoff sendromu. Uzun süreli ve ağır alkol kullanımına bağlı tiamin (B1 vitamini) eksikliğinden kaynaklanan kronik bir amnezi sendromudur. Anterograd amnezi ön planda olmakla birlikte konfabülasyon (hatırlanamayan bilgilerin yerini doldurmak amacıyla farkında olmadan uydurma) bu sendromun karakteristik özelliğidir.

Belirtileri

Amneziyi yaşayan kişinin belirtileri türe ve altta yatan nedene göre önemli farklılıklar gösterir. Bazı belirtiler hasta tarafından fark edilirken bazılarını yalnızca yakınları ya da sağlık profesyonelleri tespit edebilir.

Amnezi belirtileri şunları içerir:

• Geçmiş olayları hatırlayamama. Retrograd amneziyi yaşayan kişi hastalık ya da hasar öncesine ait olayları, kişileri ya da bilgileri hatırlayamaz. Yakın geçmişe ait anılar genellikle daha uzak geçmişe ait anılardan daha fazla etkilenir.
• Yeni bilgileri akılda tutamama. Anterograd amneziyi yaşayan kişi yeni tanıştığı insanları, yeni öğrendiği bilgileri ya da az önce yaşadığı olayları kısa süre içinde unutur. Aynı soruları defalarca sorma ya da aynı şeyleri tekrar tekrar anlatma bu durumun tipik görünümleridir.
• Kafa karışıklığı ve dezoryantasyon. Kişi bulunduğu yer, zaman ya da içinde bulunduğu durum konusunda şaşkın ve yönelim bozukluğu içinde olabilir. Nerede olduğunu ya da nasıl oraya geldiğini bilemeyebilir.
• Kısmi ya da parçalı anılar. Bazı kişiler olayların yalnızca bazı parçalarını hatırlayabilir; hatırlanan bilgiler tutarsız ya da eksik olabilir.
• Yanlış anılar oluşturma (konfabülasyon). Özellikle Korsakoff sendromunun belirtisi olan konfabülasyonda kişi hafıza boşluklarını, kasıtlı yalan söyleme olmaksızın farkında olmadan uydurduğu bilgilerle doldurur. Anlattıkları mantıklı ve tutarlı görünse de gerçeklikle örtüşmez.
• Kişisel geçmişe ilişkin bilgilerin kaybı. Ağır vakalarda kişi kendi adını, yaşını, ailesini ya da kendi kimliğine dair temel bilgileri hatırlayamayabilir.
• Motor ve prosedürel becerilerin korunması. Amnezinin çoğu türünde prosedürel hafıza (bisiklet sürme, piyano çalma gibi motor beceriler) etkilenmez. Bu durum beynin farklı bellek sistemlerinin birbirinden bağımsız çalıştığını gösterir.

Amnezide görülmeyen özellikler de en az belirtiler kadar tanısal önem taşır. Amnezisi olan kişi genellikle anlık dikkatini korur, düzgün konuşur, motor işlevlerini sürdürür ve kendi durumunun farkında olabilir ya da olmayabilir. Bu tablonun diğer bilişsel bozukluklardan (demans gibi) ayırt edilmesi tedavi planlamasında kritik önem taşır.

Ne Zaman Doktora Görünmeli

Hafıza sorunları yaşlılıkla birlikte sıkça görülse de amnezi belirtileri normal yaşlanmadan farklı bir tablodur ve mutlaka değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurun:

• Yakın çevreniz ya da siz kendiniz belirgin hafıza kayıplarının farkındaysanız
• Aynı soruları defalarca sormak ya da aynı şeyleri tekrar tekrar anlatmak gibi davranış değişiklikleri gözlemleniyorsa
• Yeni tanıdığınız kişileri kısa süre içinde unutmaya başladıysanız
• Günlük aktiviteleri yaparken bellek sorunları işlevselliği bozuyorsa
• Kafa travması ya da ciddi bir hastalık sonrasında hafıza güçlüğü başladıysa

Aşağıdaki durumlarda derhal 112'yi arayın ya da acile başvurun:

• Kişi ani olarak nerede olduğunu, kim olduğunu ya da nasıl oraya geldiğini bilemiyorsa (geçici global amnezi ya da inme olabilir)
• Hafıza kaybına baş ağrısı, bilinç değişikliği, konuşma bozukluğu ya da güçsüzlük eşlik ediyorsa
• Kafa travmasının ardından hafıza kaybı gelişmişse

Nedenleri

Amnezi beynin hafıza işlevlerini yürüten yapılarının çeşitli nedenlerle hasar görmesi ya da geçici olarak işlev bozukluğuna uğraması sonucu ortaya çıkar.

Organik (nörolojik ve tıbbi) nedenler şunlardır:

• Kafa travması. Trafik kazaları, düşmeler ve spor yaralanmaları gibi nedenlerle meydana gelen kafa travmaları hem retrograd hem de anterograd amneziye yol açabilir. Hafıza kaybının süresi ve kapsamı genellikle travmanın şiddetiyle orantılıdır.
• İnme. Beynin hafıza işlevlerini yürüten alanlarını besleyen damarların tıkanması ya da kanaması hafıza kaybına yol açabilir. Özellikle hipokampüs, talamüs ya da frontal lobları etkileyen inmelerde belirgin amnezi gelişebilir.
• Hipoksi ve anoksi. Beynin oksijensiz kalması (boğulma, kardiyak arrest, anestezi komplikasyonları gibi durumlarda) hipokampüs gibi oksijene duyarlı hafıza yapılarına ciddi hasar verebilir.
• Ensefalit. Herpes simpleks virüsü başta olmak üzere çeşitli virüslerin neden olduğu beyin iltihabı özellikle temporal lobları ve hipokampüsü etkileyerek ağır ve kalıcı amneziye yol açabilir.
• Tiamin eksikliği ve Korsakoff sendromu. Uzun süreli ağır alkol kullanımına ya da ciddi yetersiz beslenmeye bağlı B1 vitamini eksikliği, Wernicke ensefalopatisi ve akabinde Korsakoff sendromunun gelişimine zemin hazırlar. Korsakoff sendromunda belirgin anterograd amnezi ve konfabülasyon karakteristiktir.
• Beyin tümörleri. Hafıza alanlarını baskılayan ya da harap eden tümörler amneziye neden olabilir. Tümörün yerleşim yerine ve büyüklüğüne bağlı olarak belirtiler farklılık gösterir.
• Epileptik nöbetler. Özellikle temporal lob epilepsisinde nöbet sırasında ve hemen ardından geçici hafıza bozuklukları görülebilir. Tekrarlayan nöbetler zamanla kalıcı hafıza sorunlarına zemin hazırlayabilir.
• İlaçlar ve anestezi. Bazı benzodiazepinler, alkol ve genel anestezikler geçici anterograd amneziye yol açabilir. Bu etki genellikle geri dönüşümlüdür.
• Elektrokonvülsif tedavi (EKT). Ağır depresyon ve bazı psikiyatrik bozukluklarda uygulanan EKT, uygulama etrafındaki döneme ilişkin geçici retrograd ve anterograd amneziye yol açabilir; bu etki zamanla büyük ölçüde düzelir.
• Dejeneratif beyin hastalıkları. Alzheimer hastalığı ve diğer demans türleri belirgin hafıza kaybına neden olur; ancak bu tablolar amnezi kavramından daha geniş bir bilişsel bozulma çerçevesinde değerlendirilir.

Psikolojik nedenler şunlardır:

• Ağır psikolojik travma. Fiziksel ya da cinsel istismar, şiddet ya da afet gibi ağır travmatik yaşantılar disosiyatif amneziye zemin hazırlayabilir. Bu form organik bir beyin hasarı olmaksızın bilinçdışı bir savunma mekanizması olarak gelişir.
• Akut stres ve dissosiyatif bozukluklar. Yoğun psikolojik stres, disosiyatif bozuklukların bir parçası olarak geçici hafıza kayıplarına yol açabilir.

Risk Faktörleri

Amnezi için belirlenmiş risk faktörleri şunlardır:

• Kafa travması öyküsü. Trafik kazaları, spor yaralanmaları ve düşmeler en sık görülen kafa travması nedenlerindedir. Tekrarlayan hafif kafa travmaları (kronik travmatik ensefalopati) da zamanla hafıza sorunlarına yol açabilir.
• Aşırı alkol kullanımı. Kronik ve ağır alkol kullanımı hem doğrudan nörotoksik etki hem de tiamin eksikliği yoluyla hafıza yapılarına zarar verir. Korsakoff sendromunun en önemli risk faktörüdür.
• İnme risk faktörleri. Yüksek tansiyon, diyabet, atriyal fibrilasyon ve yüksek kolesterol inme riskini artırarak dolaylı olarak amnezi riskini de yükseltir.
• Ensefalit riski. Bağışıklık sistemi baskılanmış bireyler, bazı viral enfeksiyonlara maruz kalanlar ve aşılama oranlarının düşük olduğu topluluklarda ensefalit ve buna bağlı amnezi riski daha yüksektir.
• Psikolojik travma öyküsü. Geçmişte ağır travma yaşamış, dissosiyatif bozukluğu ya da travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) olan bireyler disosiyatif amnezi açısından daha yüksek risk taşır.
• Epilepsi. Özellikle temporal lob epilepsisi olan bireylerde hafıza sorunları hem hastalığın bir parçası hem de uzun vadeli komplikasyonu olarak görülebilir.

Tanısı

Amnezi tanısı ayrıntılı klinik değerlendirme, nöropsikolojik testler ve gerektiğinde görüntüleme yöntemlerinin bir arada kullanılmasıyla konur.

Amnezi tanısında kullanılan yöntemler şunlardır:

• Tıbbi öykü ve klinik görüşme. Hafıza kaybının ne zaman başladığı, nasıl bir seyir izlediği, hangi tür bilgilerin etkilendiği ve eşlik eden belirtiler ayrıntılı biçimde sorgulanır. Yakınlardan ya da bakıcılardan bilgi almak, hastanın fark edemediği bilgileri ortaya koymak açısından kritik öneme sahiptir. Kafa travması, madde kullanımı, psikiyatrik hastalık öyküsü ve kullanılan ilaçlar da sorgulanır.
• Nörolojik ve psikiyatrik muayene. Genel nörolojik durum, bilinç düzeyi, dil işlevi, dikkat, yönelim ve diğer bilişsel alanlar değerlendirilir. Bu muayene amnezinin diğer bilişsel bozukluklardan (demans, deliryum gibi) ayrımında yol göstericidir.
• Nöropsikolojik testler. Standardize edilmiş hafıza testleriyle kısa süreli hafıza, uzun süreli hafıza, sözel hafıza, görsel hafıza ve öğrenme kapasitesi ayrıntılı biçimde değerlendirilir. Wechsler Hafıza Ölçeği (WMS), Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testi (RAVLT) ve Rivermead Davranışsal Bellek Testi bu amaçla sıkça kullanılan araçlardandır. Nöropsikolojik testler hem amnezinin türünü hem de şiddetini ortaya koymada ve tedavi yanıtını izlemede değerlidir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI). Beyin yapılarını yüksek çözünürlüklü görüntülerle inceler. Hipokampüs, talamüs ve diğer hafıza yapılarındaki hasar, atrofi ya da lezyonları ortaya koyar. Ensefalit, inme, tümör ve travmanın değerlendirilmesinde tercih edilen yöntemdir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT). Akut kafa travması ya da inme şüphesinde hızlı değerlendirme için tercih edilir. Kanama ve yapısal lezyonları saptamada etkilidir; ancak yumuşak doku çözünürlüğü MRI'dan düşüktür.
• Elektroensefalografi (EEG). Epileptik aktivitenin araştırılmasında kullanılır. Amnezinin epileptik kökenli olduğundan şüphelenildiğinde ya da nöbet sırasındaki bilinç ve hafıza değişikliklerinin değerlendirilmesinde tercih edilir.
• Kan testleri. Tiamin düzeyi, B12 vitamini, tiroid hormonları, karaciğer ve böbrek fonksiyonları, enfeksiyon belirteçleri ve toksikolojik tarama hafıza bozukluğunun düzeltilebilir nedenlerini araştırmak amacıyla istenir.
• Psikiyatrik değerlendirme. Dissosiyatif amnezi düşünüldüğünde kapsamlı bir psikiyatrik değerlendirme ve travma öyküsünün ayrıntılı sorgulanması tanıda belirleyici rol oynar.

Tedavisi

Amnezi tedavisi büyük ölçüde altta yatan nedene bağlıdır. Bazı amnezi formları tam iyileşmeyle sonuçlanırken bazıları kalıcı hafıza bozukluğu bırakır. Tedavinin temel hedefi altta yatan nedeni ortadan kaldırmak, mevcut hafıza işlevini en üst düzeye çıkarmak ve hastanın günlük yaşamını mümkün olduğunca bağımsız sürdürmesini sağlamaktır.

Amnezi tedavisinde kullanılan yöntemler şunlardır:

• Altta yatan nedenin tedavisi. Wernicke ensefalopatisinde yüksek doz tiamin (B1 vitamini) tedavisi hafıza kaybının ilerlemesini durdurup geri döndürebilir. Ensefalitte antiviral ya da immünosupresif tedavi enfeksiyonu kontrol altına alarak hafıza üzerindeki hasarı sınırlayabilir. İnme sonrası rehabilitasyon beyin hasarının neden olduğu işlev kayıplarını azaltır. Epilepsi tedavisi tekrarlayan nöbet kaynaklı hafıza hasarını önler.
• Bilişsel rehabilitasyon. Mesleki terapistler ve nöropsikologlar tarafından yürütülen yapılandırılmış rehabilitasyon programları hafızayı doğrudan geliştirmeyi değil, işlevsel bağımsızlığı artırmayı hedefler. Hafıza defterleri, hatırlatıcı uygulamaları, günlük tutma, not alma gibi dış hafıza yardımcılarının kullanımı öğretilir. Spaced retrieval (aralıklı geri çağırma) ve errorless learning (hatasız öğrenme) teknikleri yeni bilgilerin hafızaya yerleştirilmesini destekler.
• Çevresel düzenlemeler. Ev ve çalışma ortamının organize edilmesi, etiketleme, rutin oluşturma ve hatırlatıcı cihazların kullanımı günlük yaşamı kolaylaştırır. Tutarlı rutinler hafızanın baskı altında kalmasını azaltır.
• İlaç tedavisi. Amnezi için onaylı spesifik bir ilaç tedavisi henüz mevcut değildir. Alzheimer tipi hafıza kaybında kullanılan kolinesteraz inhibitörleri (donepezil gibi) bazı amnezi formlarında da denenmiştir; ancak etkinlikleri sınırlıdır. Altta yatan duruma yönelik ilaçlar (antiepileptikler, antiviral ilaçlar gibi) dolaylı olarak hafıza üzerindeki etkiyi azaltabilir.
• Psikoterapi. Dissosiyatif amnezide travma odaklı bilişsel davranışçı terapi, EMDR (göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme) ve hipnoterapi gibi psikoterapi yaklaşımları bastırılmış anıların işlenmesine yardımcı olabilir. Bu süreç dikkatli ve deneyimli bir terapist eşliğinde yürütülmelidir.
• Destek ve bakım. Özellikle kronik ve ağır amnezisi olan hastalarda aile eğitimi ve bakıcı desteği tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bakıcıların amnezinin doğasını anlamaları, tutarlı ve sabırlı bir yaklaşım sergilemeleri hem hastanın refahı hem de bakım kalitesi açısından belirleyicidir.

Komplikasyonları

Amnezi kendi başına ciddi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir:

• Günlük yaşam bağımsızlığının kaybı. Ağır amnezili bireyler ilaçlarını almayı, randevularını hatırlamayı, güvenli biçimde yemek pişirmeyi ya da bağımsız ulaşımı sürdürmeyi güçleştirebilir. Bu durum sürekli bakım ve gözetim gerektirebilir.
• Güvenlik riskleri. Nerede olduğunu bilemeyen, tehlikeli durumları hatırlayamayan ya da geçmişte verilen güvenlik talimatlarını hatırlayamayan bireyler kaza ve yaralanma açısından yüksek risk altındadır.
• İlişkisel ve sosyal sorunlar. Aile üyelerini, arkadaşları ya da yakın ilişkileri hatırlayamamak derin bir yalnızlık ve izolasyon duygusuna yol açabilir. Yakınlar için de bu süreç duygusal açıdan oldukça zorludur.
• Psikolojik etkiler. Amnezi kaygı, depresyon ve kimlik bozukluğuna zemin hazırlayabilir. Kişi yaşadıklarını ve kim olduğunu bilememenin yarattığı derin bir çaresizlik ve anlamsızlık duygusu yaşayabilir.
• Mesleki işlevsellik kaybı. Yeni bilgileri öğrenme ve hatırlama kapasitesinin azalması çalışma hayatını ve mesleki işlevselliği ciddi biçimde bozabilir.

Amnezi ile Yaşam

Kalıcı ya da kronik amnezi hem hasta hem de ailesi için uzun soluklu bir uyum sürecini gerektiren zorlu bir tablodur. Doğru destek ve stratejilerle bu süreç daha yönetilebilir hale getirilebilir.

Dış Hafıza Yardımcıları

Hafıza defterleri, ajandalar, akıllı telefon hatırlatıcıları ve sesli notlar günlük bilgilerin takibinde çok değerli araçlardır. Önemli kişilerin fotoğraflarını ve isimlerini içeren bir albüm tutmak sosyal ilişkileri kolaylaştırır. Evdeki eşyaların etiketlen­mesi ve sık kullanılan nesnelerin her zaman aynı yerde bulundurulması günlük yaşamı basitleştirir.

Rutin Oluşturun

Tutarlı ve öngörülebilir günlük rutinler hafızanın baskı altında kalmasını büyük ölçüde azaltır. Yemek saatleri, ilaç alım zamanları ve günlük aktivitelerin belirli bir düzen içinde sürdürülmesi hem hastanın hem de bakıcıların işini kolaylaştırır.

Aile ve Bakıcı Desteği

Amnezili bireyin yakınlarının hastalığın doğasını anlamaları büyük önem taşır. Aynı soruyu defalarca sorana sinirle değil sabırla yanıt vermek, kişiyi hatırlaması için zorlamak yerine yönlendirmek ve olumlu duygusal deneyimler yaratmaya odaklanmak bakım kalitesini belirleyici biçimde artırır. Prosedürel hafızanın çoğunlukla korunduğunu bilmek (kişi şarkı söyleyebilir, dans edebilir, yemek pişirebilir) ortak aktiviteler için fırsatlar sunar.

Psikolojik Destek

Amnezi kaygı ve depresyona zemin hazırlayabilir; bu nedenle hem hasta hem de bakıcılar için psikolojik destek büyük önem taşır. Destek grupları benzer deneyimleri paylaşan bireyler ve aileler için değerli bir kaynak oluşturabilir.

Güvenli Bir Yaşam Ortamı

Evde düşme riskini azaltan düzenlemeler yapmak, kolay görünür yerlere isim ve adres bilgilerini yazmak, gerektiğinde takip cihazları kullanmak amnezili bireyin güvenliğini artırır. Araç kullanımı ve diğer güvenlik gerektiren aktiviteler doktorla görüşülerek değerlendirilmelidir.

Randevuya Hazırlanma

Amnezi şüphesiyle doktora gitmeden önce hazırlıklı olmak hem tanı sürecini hızlandırır hem de en doğru değerlendirmenin yapılmasına katkı sağlar.

Yapabilecekleriniz:

• Hafıza sorunlarının ne zaman başladığını, nasıl geliştiğini ve hangi tür bilgilerin etkilendiğini not edin
• Aile üyeleri ya da yakın çevreden birini randevuya getirin; hasta fark etmediği bilgileri aktarabilirler
• Kafa travması, inme, epilepsi, alkol kullanımı ya da psikiyatrik hastalık öyküsünü belirtin
• Kullandığınız tüm ilaçları, vitamin ve takviyeleri listeleyin
• Ailede demans ya da nörolojik hastalık öyküsü varsa aktarın
• Son dönemde yaşanan stresli ya da travmatik olayları aktarmaya hazır olun
• Sorularınızı önceden yazın

Doktorunuza sorabileceğiniz sorular şunlardır:

• Amnezimin türü nedir ve altta yatan nedeni nedir?
• Hafızam tam olarak geri gelir mi?
• Hangi tedavi ya da rehabilitasyon önerilmektedir?
• Günlük yaşamımı kolaylaştıracak hangi yardımcı araçları kullanabilirim?
• Yakınlarım bu süreçte nasıl yardımcı olabilir?
• Araç kullanmaya ya da çalışmaya devam edebilir miyim?
• Durumum zaman içinde kötüleşir mi?
• Ne sıklıkla kontrole gelmeliyim?

Doktorunuzun size sorabileceği sorular şunlardır:

• Hafıza sorunları ne zamandan beri var ve nasıl başladı?
• Hangi tür bilgileri hatırlamak güçleşiyor (isimler, olaylar, yeni bilgiler)?
• Kafa travması, inme ya da ciddi bir hastalık geçirdiniz mi?
• Alkol kullanımınız var mı, ne miktarda?
• Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?
• Ailede Alzheimer ya da başka bir demans türü var mı?
• Son dönemde ağır stres ya da travmatik bir olay yaşadınız mı?
• Günlük aktivitelerinizi bağımsız olarak sürdürebiliyor musunuz?