Atriyal Flutter

Genel Bakış

Atriyal flutter, kalbin üst odacıklarının (atriyumlar) çok hızlı ve düzenli biçimde çarptığı bir kalp ritim bozukluğudur. Normalde atriyumlar dakikada 60-100 kez düzenli olarak kasılır. Atriyal flutter'da ise atriyumlar dakikada 250-350 kez, hatta bazen 400 e kadar hızlanabilir.

Atriyal flutter'da kalbin üst odacıklarında elektrik sinyalleri döngü oluşturarak sürekli dolaşır. Bu döngü genellikle sağ atriyumda, üst ve alt vena kava arasındaki bölgede gerçekleşir. Elektrik sinyali bu döngüde çok hızlı bir şekilde dönmeye devam eder ve atriyumları aşırı hızlı kasılmaya zorlar.

Atriyumlar bu kadar hızlı çarptığında etkili bir şekilde kan pompalayamaz. Neyse ki kalbin doğal koruma mekanizması devreye girer. AV düğümü (atriyumlar ile ventriküller arasındaki geçit) her elektrik sinyalini geçirmez. Genellikle her iki veya dört atıştan birini geçirir. Bu, alt odacıkların yönetilebilir bir hızda (genellikle dakikada 75 ila 150 kez) atmasını sağlar; bu da istikrarlı dolaşımı korumaya ve kalbin tehlikeli derecede yüksek hızlara ulaşmasını önlemeye yardımcı olur. Ancak bu durum yine de vücuda yeterli kan pompalamayı zorlaştırır.

Atriyal flutter atriyal fibrilasyonla yakından ilişkilidir. İkisi sık sık bir arada görülür ve birinden diğerine geçişler olabilir. Atriyal flutter düzenli, atriyal fibrilasyon düzensiz bir ritme sahiptir. Nabzınıza bakarak düzensizliği ayırt edebilirsiniz.

Atriyal flutter tedavi edilebilir bir durumdur. İlaç tedavisi, elektriksel kardiyoversiyon ve özellikle kateter ablasyon etkili tedavi seçenekleridir.

Belirtileri

Atriyal flutter'ın belirtileri kişiden kişiye değişir. Bazı kişilerde hiçbir belirti olmaz ve durum tesadüfen keşfedilir. Bazılarında ise belirtiler belirgin ve rahatsız edicidir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Kalp çarpıntısı. Kalbin göğüste hızla ve düzenli biçimde çarptığını hissetmek en sık görülen belirtidir. Çarpıntı genellikle süreklidir ve saatler veya günler boyunca devam edebilir.
• Baş dönmesi ve sersemlik. Kalp etkili pompalamadığında beyne yeterli kan gitmeyebilir. Bu durum baş dönmesi yaratır.
• Nefes darlığı. Özellikle egzersiz sırasında veya yatarken nefes almakta güçlük çekilebilir.
• Göğüste huzursuzluk. Göğüste rahatsızlık, baskı veya sıkışma hissi görülebilir.
• Yorgunluk ve halsizlik. Vücuda yeterli kan gitmediğinde sürekli yorgunluk hissi gelişir.
• Egzersiz kapasitesinde azalma. Eskiden kolayca yapılan aktiviteler zorlaşır.
• Bayılma. Nadir görülür ancak beyne kan akışı ciddi biçimde azaldığında bayılma meydana gelebilir.
• Anksiyete. Hızlı kalp atışı kaygı ve endişe hissi yaratabilir.

Belirtiler sürekli olabileceği gibi aralıklı da olabilir. Bazı kişilerde atriyal flutter ataklar halinde gelir ve gider (paroksismal atriyal flutter). Bazılarında ise sürekli devam eder (persistan atriyal flutter).

Ne Zaman Doktora Görünmeli

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurun:

• Düzenli olarak kalp çarpıntısı yaşıyorsanız kardiyologa görünün.
• Kalp çarpıntısı ile birlikte göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı veya bayılma gelişirse derhal 112 arayın.
• Yorgunluk ve nefes darlığı giderek artıyorsa değerlendirme önemlidir.
• Daha önce atriyal flutter tanısı aldıysanız ve belirtiler kötüleşiyorsa doktorunuza haber verin.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Atriyal flutter genellikle kalp hastalığı veya kalp stresine yol açan durumlarla ilişkilidir. Ancak bazen sağlıklı kalpte de gelişebilir.

En önemli nedenler ve risk faktörleri şunlardır:

• Yaş. Risk yaşla birlikte artar. 60 yaş üzerinde daha sık görülür.
• Kalp kapak hastalıkları. Özellikle mitral kapak hastalıkları atriyal flutter riskini artırır. Kapak cerrahisi geçirenler de risk altındadır.
• Yüksek tansiyon. Kontrol altında olmayan yüksek tansiyon kalp kasını kalınlaştırır ve atriyal flutter riskini artırır.
• Kalp yetmezliği. Kalbin zayıf pompaladığı durumlarda atriyumlar gerilir ve flutter gelişme riski artar.
• Koroner arter hastalığı. Kalp damarlarında daralma veya tıkanıklık atriyal flutter riskini artırır.
• Kalp ameliyatı. Özellikle açık kalp cerrahisi sonrası ilk haftalarda ve aylarda atriyal flutter sık görülür.
• Akciğer hastalıkları. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), pulmoner emboli ve diğer akciğer sorunları kalbe stres yaratarak flutter riskini artırır.
• Tiroid hastalıkları. Aşırı aktif tiroid (hipertiroidizm) kalp hızını artırır ve ritim bozukluklarına zemin hazırlar.
• Diyabet. Şeker hastalığı uzun vadede kalp hasarına ve ritim bozukluklarına yol açabilir.
• Obezite. Fazla kilo kalbe ekstra yük bindirir ve atriyal flutter riskini artırır.
• Uyku apnesi. Uyku sırasında solunum durmaları kalbe stres yaratır ve ritim bozuklukları riskini artırır.
• Aşırı alkol kullanımı. Kronik alkol tüketimi veya aşırı içme atakları (binge drinking) atriyal flutter tetikleyebilir.
• Atriyal fibrilasyon öyküsü. Atriyal fibrilasyonu olan kişilerde atriyal flutter gelişme riski yüksektir. İki durum sık sık bir arada görülür.

Komplikasyonları

Atriyal flutter tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

• İnme. En ciddi komplikasyonudur. Atriyumlar etkili pompalamadığında kan durağanlaşır ve pıhtı oluşabilir. Pıhtı koparak beyin damarlarını tıkayabilir. Atriyal flutter'da inme riski atriyal fibrilasyondan biraz daha düşüktür ancak yine de önemlidir.
• Kalp yetmezliği. Uzun süreli hızlı kalp atışı kalp kasını zayıflatabilir. Mevcut kalp yetmezliği varsa flutter durumu daha da kötüleştirebilir.
• Kardiyomiyopati. Sürekli hızlı kalp atışı yıllarca devam ederse kalp kası genişleyebilir ve zayıflayabilir. Bu duruma taşikardi kaynaklı kardiyomiyopati denir.
• Atriyal fibrilasyona geçiş. Atriyal flutter sık sık atriyal fibrilasyona dönüşür veya ikisi birlikte görülür.
• Yaşam kalitesinde düşme. Sürekli yorgunluk, nefes darlığı ve çarpıntı günlük yaşamı, iş performansını ve sosyal aktiviteleri olumsuz etkiler.

Tanısı

Atriyal flutter tanısı elektrokardiyogram (EKG) ile konur.

Tanı süreci genellikle şunları içerir:

• Elektrokardiyogram (EKG). En önemli tanı aracıdır. Atriyal flutter'da EKG'de tipik testere dişi (sawtooth) dalgalar görülür. Bu dalgalara flutter dalgaları denir. Kalp hızı genellikle düzenli veya düzensiz olarak hızlıdır. EKG atriyal flutter'ı atriyal fibrilasyondan ayırt etmeye yardımcı olur.
• Holter monitör. Yirmi dört saat veya daha uzun süre takılan taşınabilir EKG cihazıdır. Aralıklı flutter atakları yakalamak için kullanılır.
• Olay kaydedici. Haftalarca veya aylarca takılan küçük bir cihazdır. Çarpıntı hissettiğinizde aktive edersiniz ve o andaki ritim kaydedilir.
• Ekokardiyografi. Kalbin yapısını ve pompalama gücünü değerlendirir. Kapak hastalıkları, atriyum büyümesi ve kalp yetmezliği tespit edilir. Ayrıca atriyal pıhtı olup olmadığı araştırılır.
• Transözofageal ekokardiyografi (TEE). Yemek borusundan kalbe ultrason probu yerleştirilir. Sol atriyumu ve kulakçığını çok detaylı görüntüler. Kardiyoversiyon öncesi pıhtı aramak için kullanılır.
• Kan testleri. Tiroid fonksiyonları, elektrolit düzeyleri ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir.
• Elektrofizyolojik çalışma. Nadir durumlarda kalp kateterizasyonu yoluyla flutter döngüsünün tam yeri haritası çıkarılır. Genellikle tedavi amacıyla kateter ablasyon sırasında yapılır.

Tedavisi

Atriyal flutter tedavisinin iki temel hedefi vardır: kalp hızını kontrol etmek ve normal ritmi geri kazanmak. Ayrıca inme riskini azaltmak için kan sulandırıcı tedavi gerekir.

Tedavi seçenekleri şunlardır:

• Hız kontrolü ilaçları. Hızlı kalp atışlarını yavaşlatır ancak flutter'ı normal ritme döndürmez. Beta blokerler (metoprolol, atenolol), kalsiyum kanal blokerleri (diltiazem, verapamil) veya digoksin kullanılabilir. Bu ilaçlar belirtileri azaltır ve kalbi korur.
• Ritim kontrolü ilaçları. Atriyal flutter'ı normal ritme döndürmeyi amaçlar. Antiaritmik ilaçlar (dofetilid, ibutilid, flekainid, propafenon, amiodaron, sotalol) kullanılabilir. Ancak bu ilaçlar yan etkilere sahiptir ve dikkatlice izlenmelidir.
• Kan sulandırıcı tedavi (antikoagülasyon). İnme riskini azaltmak için kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır. Varfarin veya yeni nesil kan sulandırıcılar (apiksaban, rivaroksaban, edoksaban, dabigatran) kullanılabilir. CHA2DS2-VASc skoru adı verilen risk değerlendirmesine göre kan sulandırıcı kararı verilir. Yaş, kalp yetmezliği, yüksek tansiyon, diyabet, geçirilmiş inme gibi faktörler riski artırır. Yüksek riskli hastalarda kan sulandırıcı yaşam boyu kullanılır.
• Elektriksel kardiyoversiyon. Göğüs duvarından kontrollü elektrik şoku uygulanır. Bu şok kalbi normale döndürür. İşlem kısa anestezi altında yapılır ve çok etkilidir. Atriyal flutter genellikle düşük enerji şokuyla normale döner. Acil durumlarda veya ilaç tedavisi işe yaramazsa tercih edilir.
• Kateter ablasyon. Atriyal flutter'ı kalıcı olarak tedavi eden en etkili yöntemdir. Kasıktaki damardan kalbe ince bir kateter ilerletilir. Flutter döngüsünün geçtiği kritik bölgede (genellikle triküspit kapak ile alt vena kava arasında) radyofrekans enerjisiyle küçük bir lezyon oluşturulur. Bu lezyon döngüyü keser ve flutter'ı durdurur. İşlem bir iki saat sürer ve başarı oranı yüzde 90-95'tir. Çoğu kişi işlem sonrası tamamen iyileşir. Hastanede bir gece kalınabilir veya aynı gün taburcu olunabilir. Kateter ablasyon özellikle tekrarlayan flutter'da ilk seçenek tedavidir.
• Altta yatan nedenlerin tedavisi. Yüksek tansiyon kontrol altına alınır. Tiroid hastalığı tedavi edilir. Kalp yetmezliği optimize edilir. Uyku apnesi varsa CPAP cihazı kullanılır.

Atriyal Flutter ile Yaşam

Kateter ablasyon sonrasında çoğu kişi tamamen iyileşir ve flutter tekrarlamaz. Ablasyon yapılmamışsa veya ilaç tedavisi alınıyorsa bazı noktalara dikkat edilmelidir.

Atriyal flutter'ınız varsa şunlara dikkat edin:

• İlaçlarınızı düzenli kullanın. Kan sulandırıcı, hız kontrolü veya ritim kontrolü ilaçları doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanın. İlaç kesintisi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
• Düzenli takip yaptırın. Kardiyolog kontrollerinizi aksatmayın. Kan sulandırıcı olarak varfarin kullanıyorsanız düzenli INR testi gerekir.
• Kanama belirtilerine dikkat edin. Kan sulandırıcı kullanırken dişeti kanaması, burun kanaması, idrar veya dışkıda kan, olağandışı morluklar gelişirse doktorunuza haber verin.
• Sağlıklı yaşam tarzı benimseyin. Kilo verin, düzenli egzersiz yapın, tuz alımını azaltın, alkol tüketimini sınırlayın veya tamamen bırakın.
• Yüksek tansiyonunuzu kontrol edin. Tansiyon ilaçlarınızı düzenli kullanın ve evde tansiyon ölçümü yapın.
• Uyku apnenizi tedavi ettirin. CPAP cihazı kullanmayı aksatmayın.
• Tetikleyicilerden kaçının. Aşırı kafein, alkol ve stres flutter'ı tetikleyebilir.
• Yeni ilaç veya işlem öncesi bilgilendirin. Herhangi bir tıbbi işlem, diş tedavisi veya yeni ilaç başlamadan önce kan sulandırıcı kullandığınızı mutlaka belirtin.
• Atriyal fibrilasyon belirtilerini tanıyın. Flutter atriyal fibrilasyona dönüşebilir. Ritim değişikliği fark ederseniz doktorunuza haber verin.

Randevuya Hazırlanma

Yapabilecekleriniz:

• Kalp çarpıntısı ne zaman başladı ve ne sıklıkta oluyor?
• Çarpıntı sürekli mi yoksa aralıklı mı?
• Hangi belirtileri yaşıyorsunuz?
• Tetikleyici faktörler fark ettiniz mi?
• Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri listeleyin.
• Ailede kalp hastalığı veya inme öyküsü varsa belirtin.
• Sorularınızı önceden yazın.

Doktorunuza sorabileceğiniz sorular:

• Atriyal flutter tanısı kesin mi?
• Benim için en uygun tedavi hangisi?
• Kateter ablasyon ne kadar başarılı ve riskli?
• Kan sulandırıcı kullanmam gerekir mi? Ne kadar süre?
• İnme riskim nedir?
• Egzersiz yapabilir miyim?
• Atriyal fibrilasyona dönüşme riskim var mı?

Doktorunuz size şunları sorabilir:

• Kalp çarpıntısı ne zaman başladı?
• Çarpıntı sürekli mi yoksa aralıklı mı?
• Hangi belirtileri yaşıyorsunuz?
• Bayıldınız mı?
• Daha önce kalp hastalığı geçirdiniz mi?
• Yüksek tansiyonunuz var mı?
• Uyku apneniz var mı?
• Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?