Atriyoventriküler Reentran Taşikardi (AVRT)

Genel Bakış

Atriyoventriküler reentran taşikardi (AVRT), kalbin üst ve alt odacıkları arasında fazladan bir elektrik yolu bulunması sonucu gelişen hızlı kalp atışı durumudur. Bu durum genellikle Wolff-Parkinson-White (WPW) sendromuyla ilişkilidir. Fazladan elektrik yolu elektrik sinyallerinin döngü oluşturmasına neden olur ve kalp aniden çok hızlı çarpmaya başlar.

Normalde kalbin üst odacıkları (atriyumlar) ile alt odacıkları (ventriküller) arasındaki elektrik sinyalleri AV düğümü adı verilen tek bir yoldan geçer. AVRT'de ise doğumdan itibaren var olan fazladan bir yan yol bulunur. Elektrik sinyali normal yoldan aşağı iner ve yan yoldan yukarı çıkarak döngü oluşturur. Bu döngü kalp atış hızını dakikada 150-250 atıma kadar yükseltebilir.

AVRT atağı (çarpıntı) genellikle aniden başlar ve aniden durur. Bazı kişilerde hayatta birkaç kez görülürken bazılarında sık tekrarlar. Çoğu durumda tehlikeli değildir ancak rahatsız edicidir. Kalıcı tedavi yöntemleriyle ataklar tamamen önlenebilir.

Belirtileri

AVRT'nin belirtileri kalp hızının ne kadar yükseldiğine ve atağın ne kadar sürdüğüne göre değişir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Ani başlayan kalp çarpıntısı. En belirgin belirtidir. Kalp aniden çok hızlı ve düzenli biçimde çarpmaya başlar. Kişi göğsünde kalbin hızla çarptığını net bir şekilde hisseder.
• Boyunda nabız hissi. Hızlı kalp atışı sırasında boyun damarlarında nabız hissedilebilir. Bu durum atriyal ve ventriküler kasılmaların eş zamanlı olmasından kaynaklanır.
• Baş dönmesi. Kalp çok hızlı çarptığında kan basıncı düşebilir ve beyne yeterli kan gitmeyebilir. Bu durum baş dönmesi ve sersemlik hissi yaratır.
• Nefes darlığı. Hızlı kalp atışı sırasında nefes almakta güçlük çekilebilir.
• Göğüste rahatsızlık. Göğüste baskı, sıkışma veya rahatsızlık hissi görülebilir.
• Halsizlik ve yorgunluk. Kalp hızlı çarptığında vücut yorulur.
• Kaygı ve panik hissi. Ani başlayan çarpıntı endişe yaratabilir.
• Bayılma. Nadir görülür ancak kalp atış hızı çok yüksekse veya tansiyon çok düşükse bayılma meydana gelebilir.

Belirtiler genellikle birkaç saniye ile birkaç saat arasında sürer. Atak kendiliğinden durabileceği gibi belirli manevralar veya ilaçlarla sonlandırılması gerekebilir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurun:

• Düzenli olarak ani başlayan ve ani biten kalp çarpıntısı atakları yaşıyorsanız kardiyologa görünün.
• Çarpıntı atağı sırasında göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı veya bayılma gelişirse derhal 112 arayın.
• İlk kez böyle bir atak yaşadıysanız değerlendirme önemlidir.
• Çocuğunuzda ani çarpıntı atakları fark ederseniz çocuk kardiyologuna başvurun.

Nedenleri

AVRT, kalbin gelişimi sırasında oluşan fazladan bir elektrik yolunun varlığına bağlıdır. Bu yan yol doğumdan itibaren vardır ve kalıtsal bir durumdur.

Neden bazı kişilerde bu fazladan yolun oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Çoğu vakada ailede benzer durum görülmez. Ancak nadir olarak ailevi geçiş olabilir.

AVRT ataklarını tetikleyen faktörler arasında fiziksel aktivite, stres, kafein, alkol, yetersiz uyku ve bazı ilaçlar sayılabilir. Ancak çoğu zaman belirgin bir tetikleyici olmaksızın da ataklar başlayabilir.

Komplikasyonları

AVRT çoğu kişide ciddi komplikasyonlara yol açmaz. Ancak bazı durumlarda sorunlar gelişebilir.

• Kalp yetmezliği. Uzun süreli ve sık tekrarlayan hızlı kalp atışı nadiren kalp kasını zayıflatabilir. Bu durum özellikle ataklar saatlerce sürüyorsa ve sık tekrarlıyorsa söz konusu olabilir.
• Bayılma ve yaralanma. Atak sırasında bayılma riski vardır. Bayılma sırasında düşme sonucu yaralanma meydana gelebilir.
• Atriyal fibrilasyona geçiş. AVRT nadir olarak atriyal fibrilasyona dönüşebilir. WPW sendromu varlığında atriyal fibrilasyon tehlikeli olabilir çünkü fazladan elektrik yolu çok hızlı sinyalleri ventriküllere iletebilir.
• Yaşam kalitesinde düşme. Sık ataklar günlük yaşamı, iş performansını ve psikolojik durumu olumsuz etkileyebilir.

Tanısı

AVRT tanısı elektrokardiyogram (EKG) ve bazen ileri testlerle konur.

Tanı süreci genellikle şunları içerir:

• Elektrokardiyogram (EKG). Atak sırasında çekilen EKG tanıyı doğrular. EKG'de dar veya geniş QRS kompleksleri ile hızlı düzenli ritim görülür. Atak dışı dönemde çekilen EKG'de WPW bulgularının olup olmadığı araştırılır.
• Holter monitör. Yirmi dört saat veya daha uzun süre takılan taşınabilir EKG cihazıdır. Atakların seyrek olduğu durumlarda günlük yaşam sırasında atakları yakalamak için kullanılır.
• Olay kaydedici. Haftalarca veya aylarca takılan küçük bir cihazdır. Çarpıntı hissettiğinizde cihazı aktive edersiniz ve o andaki kalp ritmi kaydedilir.
• Elektrofizyolojik çalışma. Kalp kateterizasyonu yoluyla yapılan ileri bir testtir. Kalbin içine elektrotlar yerleştirilerek elektrik yolları haritası çıkarılır. Fazladan elektrik yolunun tam yeri belirlenir ve AVRT kasıtlı olarak tetiklenerek değerlendirilir. Bu test hem tanı hem de tedavi amacıyla kullanılır.
• Ekokardiyografi. Kalbin yapısını ve fonksiyonunu görüntüler. Eşlik eden kalp anomalilerini araştırmak ve kalp fonksiyonunu değerlendirmek için yapılır.

Tedavisi

AVRT tedavisinin amacı atakları durdurmak, gelecekteki atakları önlemek ve komplikasyonları engellemektir.

Tedavi yaklaşımları şunlardır:

• Vagal manevralar. Atak sırasında uygulanabilecek ilk müdahalelerdir. Yüzü soğuk suya daldırmak, Valsalva manevrası (nefes tutarak sıkılmak) veya karotis sinüs masajı (boyun bölgesinde hafif masaj) vagus sinirini uyarır ve nöbeti durdurabilir. Bu yöntemler basit, güvenli ve etkili olabilir.
• Acil ilaç tedavisi. Vagal manevralar işe yaramazsa damardan ilaç verilir. Adenozin en sık kullanılan ilaçtır ve atağı birkaç saniye içinde durdurabilir. Verapamil veya diltiazem gibi kalsiyum kanal blokerleri alternatif olarak kullanılabilir. Beta blokerler de etkili olabilir.
• Elektriksel kardiyoversiyon. Atak ilaçlarla durmazsa veya hasta hemodinamik olarak stabil değilse elektrik şoku uygulanabilir. Bu yöntem atağı hızlıca sonlandırır.
• Koruyucu ilaç tedavisi. Sık ataklar yaşayan kişilerde atakları önlemek için düzenli ilaç kullanılabilir. Beta blokerler, kalsiyum kanal blokerleri veya antiaritmik ilaçlar bu amaçla kullanılır. Ancak ilaç tedavisi hastalığı kalıcı olarak çözmez ve yaşam boyu kullanım gerektirebilir.
• Kateter ablasyon. AVRT'yi kalıcı olarak tedavi eden en etkili yöntemdir. Kasıktaki damardan kalbe ince bir kateter ilerletilir. Kateter ucundaki radyofrekans enerjisi veya kriyoablasyon fazladan elektrik yolunu yok eder. İşlem bir iki saat sürer ve başarı oranı yüzde 95'in üzerindedir. Çoğu kişi işlem sonrası tamamen iyileşir ve ilaç kullanmaya gerek kalmaz. Hastanede bir gece kalınabilir veya aynı gün taburcu olunabilir.

Acil Durumlarda Ne Yapılmalı

AVRT atağı sırasında şunları deneyebilirsiniz:

• Vagal manevra yapın. Derin nefes alıp tutarak sıkılmak en kolay yöntemdir. Tuvalet ihtiyacı varmış gibi ıkınmak etkili olabilir. Yüzünüze soğuk su sıçratmak veya bir kap soğuk suya yüzünüzü daldırmak da denenebilir.
• Oturun veya uzanın. Ayakta durmak bayılma riskini artırır. Hemen oturun veya uzanın.
• Sakin kalmaya çalışın. Panik kalp hızını daha da artırabilir. Yavaş ve derin nefes almaya çalışın.
• Yardım isteyin. Atak 15-20 dakikadan uzun sürüyorsa, göğüs ağrısı varsa veya bayılıyorsanız 112 arayın.

AVRT ile Yaşam

Kateter ablasyon sonrasında çoğu kişi tamamen iyileşir ve kısıtlama olmaksızın yaşamını sürdürür. Ablasyon yapılmamışsa veya ilaç tedavisi alınıyorsa bazı noktalara dikkat edilmelidir.

AVRT'niz varsa şunlara dikkat edin:

• Tetikleyicileri tanıyın. Hangi faktörlerin atakları başlattığını öğrenin. Kafein, alkol, yetersiz uyku ve stres sık tetikleyicilerdir. Mümkünse bunlardan kaçının.
• Vagal manevraları öğrenin. Doktorunuz veya hemşireniz size etkili vagal manevraları gösterebilir. Bu teknikleri öğrenmek atak sırasında kendinize müdahale etmenizi sağlar.
• Düzenli takip yaptırın. Kardiyolog kontrollerinizi aksatmayın. Atakların sıklığı ve tedaviye yanıt izlenmelidir.
• İlaçlarınızı düzenli kullanın. İlaç tedavisi alıyorsanız doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli kullanın. İlaç kesilmesi atak sıklığını artırabilir.
• Egzersiz konusunda danışın. Çoğu kişi güvenle egzersiz yapabilir. Ancak yüksek yoğunluklu veya yarışmacı spor yapmadan önce kardiyologunuza danışın.
• Yakınlarınızı bilgilendirin. Çevrenizdekilere AVRT'niz olduğunu ve atak sırasında ne yapmaları gerektiğini anlatın. Özellikle vagal manevralarda size yardımcı olabilirler.
• Araç kullanma konusunda dikkat edin. Sık ve öngörülemeyen ataklar yaşıyorsanız araç kullanırken dikkatli olun. Bazı ülkelerde sık atakları ehliyete engel olabilir.

Randevuya Hazırlanma

Yapabilecekleriniz:

• Çarpıntı ataklarının ne zaman başladığını ve ne sıklıkta olduğunu not edin.
• Ataklar ne kadar sürdü? Kendiliğinden mi geçti yoksa acile mi gittiniz?
• Tetikleyici faktörler fark ettiniz mi?
• Vagal manevra denediniz mi? İşe yaradı mı?
• Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri listeleyin.
• Ailede kalp ritim bozukluğu öyküsü varsa belirtin.
• Sorularınızı önceden yazın.

Doktorunuza sorabileceğiniz sorular:

• AVRT tanısı kesin mi?
• WPW sendromum var mı?
• Benim için en uygun tedavi hangisi?
• Kateter ablasyon ne kadar başarılı ve riskli?
• İlaç tedavisi yaşam boyu kullanmam gerekir mi?
• Egzersiz yapabilir miyim?
• Gebelik planlıyorum, ne yapmam gerekir?
• Atak sırasında ne yapmalıyım?

Doktorunuz size şunları sorabilir:

• Çarpıntı atakları ne zaman başladı?
• Ataklar ne kadar sürdü?
• Ataklar nasıl sonlandı?
• Tetikleyici faktörler fark ettiniz mi?
• Atak sırasında bayıldınız mı?
• Ailede kalp ritim bozukluğu var mı?
• Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?