Ventriküler Taşikardi

Genel Bakış

Ventriküler taşikardi (VT), kalbin alt odacıklarından (ventriküller) kaynaklanan hızlı ve potansiyel olarak hayati bir kalp ritim bozukluğudur. Normalde kalp atışını başlatan elektrik sinyalleri üst odacıklardan (atriyumlar) gelir. Ventriküler taşikardide ise elektrik sinyalleri ventriküllerin kendisinden başlar ve kalp dakikada 100'den fazla, genellikle 120-250 atımla çarpar.

Ventriküler taşikardi ciddi bir durumdur çünkü hızlı ve etkisiz kalp atışları vücuda yeterli kan pompalayamaz. Beyin, böbrekler ve diğer organlar yeterli oksijen alamayabilir. Kısa süreli ventriküler taşikardi (30 saniyeden kısa) bazı kişilerde belirti vermeyebilir. Ancak uzun süreli ventriküler taşikardi yaşamı tehdit edebilir ve ventriküler fibrilasyona (kalbin tamamen düzensiz çarpması) dönüşebilir. Ventriküler fibrilasyon tedavi edilmezse dakikalar içinde ölüme yol açar.

Ventriküler taşikardi genellikle kalp hastalığı olan kişilerde görülür. Kalp krizi geçirmiş, kalp yetmezliği olan veya kardiyomiyopatisi (kalp kası hastalıkları) bulunan kişilerde risk daha yüksektir. Ancak nadir olarak yapısal kalp hastalığı olmayan kişilerde de görülebilir.

Erken tanı ve tedavi çok önemlidir. İmplante edilebilir defibrilatör (ICD), ilaç tedavisi ve kateter ablasyon gibi tedavi seçenekleri mevcuttur.

Belirtileri

Ventriküler taşikardinin belirtileri ritmin ne kadar hızlı olduğuna, ne kadar sürdüğüne ve altta yatan kalp hastalığının ciddiyetine göre değişir.

En sık görülen ventriküler taşikardi belirtileri şunlardır:

• Kalp çarpıntısı. Kalbin göğüste hızla çarptığını veya çırpındığını hissetmek en sık görülen belirtidir. Çarpıntı düzenli veya düzensiz olabilir.
• Baş dönmesi ve sersemlik. Beyne yeterli kan gitmediğinde baş dönmesi ve dengesizlik hissi gelişir.
• Nefes darlığı. Ventriküller etkili pompalamadığında akciğerlere kan birikmesi nedeniyle nefes almakta güçlük çekilir.
• Göğüs ağrısı veya rahatsızlık. Göğüste baskı, sıkışma veya ağrı hissedilebilir.
• Bayılma (senkop). Beyne kan akışı ciddi biçimde azaldığında bilinç kaybı meydana gelir. Bu durum ventriküler taşikardinin ciddi olduğuna işaret eder.
• Nabız yokluğu. Nabız alınamayabilir veya çok zayıf hissedilebilir.
• Ani kalp durması. En ciddi durumdur. Kalp pompalamayı tamamen durdurur ve kişi aniden bilinç kaybeder. Acil müdahale edilmezse ölümcüldür.

Bazı kişilerde ventriküler taşikardi kısa sürelidir ve kendiliğinden durur. Bu durumda belirtiler hafif olabilir veya hiç olmayabilir. Ancak uzun süren ventriküler taşikardi acil tıbbi müdahale gerektirir.

Ne Zaman 112 Aranmalı

Aşağıdaki durumlarda derhal 112 arayın:

• Kalp çarpıntısı ile birlikte göğüs ağrısı, şiddetli nefes darlığı veya bayılma gelişirse acil yardım çağırın.
• Kişi bilinçsizse ve nabız alınamıyorsa hemen kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) başlatın ve 112 arayın.
• İmplante edilebilir defibrilatörünüz (ICD) şok verdiyse doktorunuza haber verin. Birden fazla şok verdiyse acile gidin.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Ventriküler taşikardinin en sık nedeni kalp kası hasarıdır. Hasarlı kalp dokusu elektrik sinyallerinin normal yolundan sapmasına neden olur.

En önemli nedenler ve risk faktörleri şunlardır:

• Kalp krizi (miyokard infarktüsü). Daha önce kalp krizi geçirmiş olmak ventriküler taşikardi için en önemli risk faktörüdür. Kalp krizi sırasında hasar gören kalp dokusu yıllarca sonra bile ventriküler taşikardiye yol açabilir.
• Kardiyomiyopati. Kalp kasının hastalığıdır. Dilate kardiyomiyopati, hipertrofik kardiyomiyopati ve aritmojenik sağ ventrikül kardiyomiyopatisi ventriküler taşikardi riskini artırır.
• Kalp yetmezliği. Kalbin zayıf pompaladığı durumlarda ventriküler taşikardi riski artar.
• Kalp kapak hastalıkları. Özellikle aort kapak darlığı ve yetersizliği ventriküler taşikardiye zemin hazırlayabilir.
• Elektrolit dengesizliği. Kandaki potasyum, magnezyum veya kalsiyum düzeylerinin anormal olması kalp ritim bozukluklarına yol açabilir.
• İlaçlar ve maddeler. Bazı ilaçlar (özellikle bazı antiaritmikler paradoksal olarak), kokain, amfetamin ve aşırı alkol kullanımı ventriküler taşikardi tetikleyebilir.
• Kalıtsal durumlar. Uzun QT sendromu, Brugada sendromu ve katekolominerik polimorfik ventriküler taşikardi gibi genetik hastalıklar genç yaşta ventriküler taşikardiye neden olabilir.
• Yapısal kalp hastalığı olmadan VT. Nadir olarak tamamen sağlıklı kalpte de ventriküler taşikardi gelişebilir. Bu durum genellikle daha az tehlikelidir ancak yine de değerlendirme gerektirir.

Komplikasyonları

Ventriküler taşikardi tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Ventriküler taşikardinin olası riskleri şunlar olabilir:

• Ventriküler fibrilasyon. Ventriküler taşikardi ventriküler fibrilasyona dönüşebilir. Bu durumda kalp tamamen düzensiz ve etkisiz çırpınır. Pompalama durur ve ani ölüm meydana gelir.
• Ani kalp durması. Kalp aniden ve beklenmedik biçimde pompalamayı durdurur. Dakikalar içinde müdahale edilmezse ölümcüldür.
• Kalp yetmezliği. Tekrarlayan ventriküler taşikardi kalp kasını zayıflatabilir ve kalp yetmezliğine yol açabilir veya mevcut kalp yetmezliğini kötüleştirebilir.
• İnme. Etkisiz kalp atışları kalp içinde kan pıhtısı oluşumuna neden olabilir. Pıhtı koparak beyin damarlarını tıkayabilir.
• Organ hasarı. Beyin, böbrekler ve diğer organlara yeterli kan gitmemesi kalıcı hasara yol açabilir.

Tanısı

Ventriküler taşikardi tanısı elektrokardiyogram (EKG) ve diğer testlerle konur.

Tanı süreci genellikle şunları içerir:

• Elektrokardiyogram (EKG). En önemli tanı aracıdır. VT sırasında çekilen EKG geniş QRS kompleksleri ve hızlı düzenli veya düzensiz ritim gösterir. EKG ventriküler taşikardiyi supraventriküler taşikardiden ayırt etmeye yardımcı olur.
• Holter monitör. Yirmi dört saat veya daha uzun süre takılan taşınabilir EKG cihazıdır. Kısa süreli ventriküler taşikardi atakları yakalanabilir.
• Olay kaydedici. Haftalarca veya aylarca takılabilen küçük bir cihazdır. Semptom hissettiğinizde aktive edersiniz.
• Ekokardiyografi. Kalbin yapısını ve pompalama gücünü değerlendirir. Kalp krizi geçirmiş alanlar, kalp yetmezliği ve kardiyomiyopati tespit edilir.
• Koroner anjiyografi. Kalp damarlarının görüntülenmesidir. Koroner arter hastalığının olup olmadığını gösterir.
• Kardiyak MR. Kalp kasında yara dokusu ve enflamasyonu ayrıntılı olarak gösterir. Kardiyomiyopati tanısında yardımcıdır.
• Elektrofizyolojik çalışma. Kalp kateterizasyonu yoluyla yapılır. Ventriküler taşikardinin kaynağı belirlenir ve tedavi planlanır. Aynı zamanda tedavi amacıyla kullanılabilir.
• Genetik testler. Ailede ani ölüm öyküsü varsa veya genç yaşta yapısal kalp hastalığı olmaksızın VT gelişmişse genetik testler yapılabilir.

Tedavisi

Ventriküler taşikardi tedavisi durumun aciliyetine ve altta yatan nedene göre değişir.

Tedavi seçenekleri şunlardır:

• Acil tedavi. Uzun süreli ventriküler taşikardi acil müdahale gerektirir. Kişi bilincini kaybetmişse veya nabız yoksa kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) başlatılır. Elektriksel kardiyoversiyon (elektrik şoku) uygulanır. Damardan antiaritmik ilaçlar (amiodaron, lidokain) verilir.
• İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatör (ICD). Ventriküler taşikardi riski yüksek olan kişilerde göğüs altına cerrahi olarak yerleştirilen küçük bir cihazdır. Kalp ritmini sürekli izler. Tehlikeli ritim bozukluğu tespit ettiğinde otomatik olarak elektrik şoku uygulayarak kalbi normale döndürür. ICD ani ölümü önlemede çok etkilidir ve yüksek riskli hastalarda yaşam kurtarıcıdır.
• İlaç tedavisi. Antiaritmik ilaçlar ventriküler taşikardi ataklarını önlemeye yardımcı olur. Beta blokerler, amiodaron, sotalol ve meksiletin gibi ilaçlar kullanılabilir. Ancak bu ilaçlar yan etkilere sahiptir ve bazı durumlarda paradoksal olarak ritim bozukluğuna neden olabilir. Bu nedenle dikkatlice izlenmesi gerekir.
• Kateter ablasyon. Kasıktaki damardan kalbe ince bir kateter ilerletilir. Ventriküler taşikardinin kaynağı olan anormal kalp dokusu radyofrekans enerjisiyle yok edilir. Yapısal kalp hastalığı olmayan bazı VT türlerinde çok başarılıdır. Kalp krizi sonrası VT'de de uygulanabilir ancak başarı oranı daha düşüktür. İlaç tedavisine yanıt vermeyen veya sık ICD şokları alan hastalarda tercih edilir.
• Altta yatan nedenin tedavisi. Koroner arter hastalığı varsa stent veya bypass ameliyatı gerekebilir. Elektrolit dengesizliği düzeltilir. Kalp yetmezliği tedavisi optimize edilir. Tetikleyici ilaçlar kesilir.

Ventriküler Taşikardi ile Yaşam

Ventriküler taşikardi tanısı alan kişilerin çoğu tedaviyle normal yaşam sürdürebilir. Ancak bazı önemli noktalara dikkat edilmelidir.

Ventriküler taşikardi tanınız varsa şunlara dikkat edin:

• ICD'niz varsa bakımını yaptırın. Düzenli kardiyolog kontrollerine gidin. ICD pili yıllar sonra değiştirilmelidir. ICD şok verdiyse mutlaka doktorunuza haber verin.
• İlaçlarınızı düzenli kullanın. Antiaritmik ilaçlar veya kalp yetmezliği ilaçları kesilmeden düzenli kullanılmalıdır.
• Tetikleyicilerden kaçının. Alkol, kafein ve uyarıcı maddelerden uzak durun. Stresle başa çıkma yöntemleri öğrenin.
• Elektrolit dengenizi koruyun. Potasyum ve magnezyum düzeyiniz düzenli kontrol edilmelidir. Doktorunuz gerekirse takviye önerebilir.
• Egzersiz konusunda danışın. Hafif ve orta şiddette egzersiz çoğu kişide güvenlidir. Ancak egzersiz programı kardiyolog onayıyla başlamalıdır. Yoğun ve yarışmacı sporlar kısıtlanabilir.
• Ailevi tarama. Genetik VT sendromları varsa aile üyelerinin de değerlendirilmesi gerekebilir.
• Yakınlarınızı eğitin. Ailenize ve yakın çevrenize CPR (kalp masajı ve suni solunum) eğitimi aldırın. Acil durumlarda ne yapacaklarını bilmeleri yaşam kurtarabilir.
• Araç kullanma kısıtlamaları. Ventriküler taşikardi veya ICD şoku sonrası belirli bir süre araç kullanımı kısıtlanabilir. Bu süre ülkeye ve kurala göre değişir. Doktorunuzla görüşün.

Randevuya Hazırlanma

Yapabilecekleriniz:

• Çarpıntı veya bayılma atakları ne zaman başladı ve ne sıklıkta oluyor?
• Daha önce kalp krizi geçirdiniz mi?
• Ailede ani ölüm öyküsü var mı?
• Kullandığınız tüm ilaçları ve takviyeleri listeleyin.
• ICD'niz varsa şok verdi mi, ne zaman?
• Sorularınızı önceden yazın.

Doktorunuza sorabileceğiniz sorular:

• Ventriküler taşikardi tanısı kesin mi?
• ICD'ye ihtiyacım var mı?
• Kateter ablasyon bana uygun mu?
• Ani ölüm riskim nedir?
• Egzersiz yapabilir miyim?
• Araç kullanabilir miyim?
• Ailem taranmalı mı?

Doktorunuz size şunları sorabilir:

• Çarpıntı veya bayılma yaşadınız mı?
• Daha önce kalp krizi geçirdiniz mi?
• Kalp yetmezliği var mı?
• Ailede ani ölüm öyküsü var mı?
• Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?
• Uyuşturucu madde kullanımı var mı?