Atriyal fibrilasyonun tanısı genellikle kalp ritmini kaydeden testlerle konur. Doktorunuz ayrıca AF'nin nedenini araştıracak ve komplikasyon risklerinizi değerlendirecektir.
İlk değerlendirme
Doktorunuza ilk başvurduğunuzda size belirtileriniz hakkında sorular soracaktır. Kalp çarpıntısı ne zaman başladı, ne kadar sürdü, başka belirtiler var mı gibi detayları öğrenmek isteyecektir. Ailede AF öyküsü olup olmadığı, diğer sağlık sorunlarınız ve aldığınız ilaçlar hakkında bilgi alacaktır.
Fizik muayene sırasında nabzınızı kontrol edecektir. AF'de nabız düzensizdir ve bu genellikle ilk ipucudur. Kan basıncınız ölçülecek, kalbiniz stetoskopla dinlenecektir. Akciğerleriniz kontrol edilecek ve ayaklarınızda şişlik olup olmadığına bakılacaktır.
Elektrokardiyogram (EKG)
EKG, AF tanısını kesin olarak koymak için en önemli testtir.
EKG kalbinizin elektriksel aktivitesini kaydeder. Göğsünüze, kollarınıza ve bacaklarınıza küçük elektrotlar yapıştırılır. Cihaz kalbinizin elektrik sinyallerini kaydederek kağıt üzerinde çizgiler oluşturur. Test tamamen ağrısızdır ve sadece birkaç dakika sürer.
EKG kalp ritminizin düzenli mi yoksa düzensiz mi olduğunu gösterir. AF varsa karakteristik bir düzensiz patern görülür. Test aynı zamanda kalp hızınızı ve kalbin elektriksel iletiminde başka problemler olup olmadığını da gösterir.
Ancak EKG'nin bir sınırlaması vardır - sadece o anki durumu gösterir. Eğer belirtileriniz gelip gidiyorsa ve tam o sırada AF yoksa, EKG normal çıkabilir.
Sürekli kalp ritmi izleme
Belirtileriniz gelip gidiyorsa, daha uzun süreli izleme gerekebilir. Bunun için taşınabilir EKG cihazları kullanılır.
Holter monitörü genellikle 24-48 saat kalp ritminizi kaydeden küçük bir cihazdır. Cihaz bel kemerinize takılır ve göğsünüze yapıştırılan elektrotlarla bağlanır. Normal aktivitelerinizi sürdürürken cihaz sürekli kayıt yapar. Size bir günlük verilir ve belirtilerinizi ne zaman hissettiğinizi kaydetmeniz istenir.
Olay kaydedicisi daha uzun süreli izleme için kullanılır. Bu cihazı haftalar veya aylar boyunca taşıyabilirsiniz. Belirtiler başladığında cihazın üzerindeki bir düğmeye basarsınız ve o anki kalp ritmi kaydedilir. Bu şekilde nadir ataklar bile yakalanabilir.
Bazı durumlarda implante edilebilir loop kaydedicisi gerekebilir. Bu, cilt altına yerleştirilen küçük bir cihazdır ve 2-3 yıl boyunca kalp ritminizi izler. Özellikle açıklanamayan bayılmaları olan veya çok nadir belirtileri olan kişilerde kullanılır.
Kan testleri
AF tanısı konduktan sonra altta yatan nedenleri araştırmak için kan testleri yapılır.
Tiroid fonksiyon testleri mutlaka yapılır çünkü tiroid problemleri AF'nin yaygın bir nedenidir. Böbrek fonksiyon testleri önemlidir çünkü böbrek sağlığı ilaç seçimini etkiler. Elektrolit seviyeleri, özellikle potasyum ve magnezyum kontrol edilir. Tam kan sayımı anemi gibi durumları gösterir. Diyabet için kan şekeri ve HbA1c bakılır. Kolesterol seviyeleri de değerlendirilir.
Ekokardiyografi
Ekokardiyografi kalbin ultrason görüntülemesidir ve AF değerlendirmesinde çok önemlidir.
Göğüs duvarından yapılan transtorasik ekokardiyografi en yaygın türdür. Göğsünüze bir ultrason probu yerleştirilir ve kalp yapıları ekranda görüntülenir. Test ağrısızdır ve yaklaşık 30-45 dakika sürer.
Ekokardiyografi kalbin boyutunu, duvarlarının kalınlığını, kapakların çalışmasını ve kalbin pompalama gücünü gösterir. Sol atriyumun büyümüş olup olmadığını, kapak problemleri olup olmadığını ve kalpte pıhtı olup olmadığını değerlendirir.
Bazı durumlarda yemek borusundan yapılan transözofageal ekokardiyografi gerekebilir. Bu test daha detaylı görüntü sağlar ve özellikle sol atriyal kulakçıkta pıhtı aramak için kullanılır. Hafif sedasyon altında yapılır ve kısa bir ince tüp yemek borunuzdan geçirilir. Kardiyoversiyon gibi bazı işlemlerden önce pıhtı olmadığından emin olmak için yapılabilir.
Diğer testler
Göğüs röntgeni kalp boyutunu ve akciğer problemlerini değerlendirmek için çekilebilir. Kalp büyümüşse veya akciğerlerde sıvı birikmişse bu görülür.
Efor testi veya stres testi egzersiz sırasında kalbinizin nasıl çalıştığını gösterir. Koşu bandında veya bisiklet ergometresinde egzersiz yaparken kalp ritminiz, hızınız ve kan basıncınız izlenir. Bu test koroner arter hastalığını değerlendirmeye yardımcı olur ve egzersizle tetiklenen AF'yi ortaya çıkarabilir.
İnme risk değerlendirmesi
AF tanısı konduğunda doktorunuz inme riskinizi hesaplayacaktır. Bunun için CHA₂DS₂-VASc skoru adı verilen bir sistem kullanılır.
Bu skorlama sisteminde çeşitli faktörler için puan verilir. Kalp yetmezliği varsa 1 puan, yüksek tansiyon varsa 1 puan, 65-74 yaş arası 1 puan, 75 yaş ve üzeri 2 puan, diyabet varsa 1 puan, daha önce inme veya geçici iskemik atak geçirdiyseniz 2 puan, damar hastalığı varsa 1 puan, kadınsanız 1 puan alırsınız.
Toplam skor 0 ise inme riskiniz düşüktür ve kan sulandırıcı gerekmeyebilir. Skor 1 ise orta risktesinizdir ve kan sulandırıcı düşünülebilir. Skor 2 ve üzeriyse yüksek risktesinizdir ve mutlaka antikoagülan tedavi gerekir.
Kanama risk değerlendirmesi
Eğer kan sulandırıcı tedavi düşünülüyorsa, kanama riskiniz de değerlendirilir. Bunun için HAS-BLED skoru kullanılır.
Bu skorlama kontrolsüz yüksek tansiyon, böbrek veya karaciğer fonksiyon bozukluğu, geçirilmiş inme, kanama geçmişi, labil INR değerleri, 65 yaş üzeri olmak, düzenli alkol kullanımı veya bazı ilaç kullanımı gibi faktörleri değerlendirir.
Yüksek kanama riski olsa bile, genellikle inme riskini azaltmanın faydası kanama riskinden daha ağır basar. Ancak yüksek kanama riski varsa daha dikkatli izleme yapılır.
Tanı sonrası
Tanı konduğunda doktorunuz size AF tipinizi söyleyecektir - paroksismal, persistan veya kalıcı. Altta yatan neden varsa bunu açıklayacaktır. İnme ve diğer komplikasyon risklerinizi anlatacaktır.
Tedavi seçenekleri detaylı bir şekilde tartışılacaktır. Hangi ilaçlar gerekli, ne sıklıkla kontrol gerekiyor, yaşam tarzınızda ne gibi değişiklikler yapmalısınız gibi konular konuşulacaktır.
Düzenli takip planı yapılacaktır. İlk aylarda daha sık kontroller gerekebilir, sonra düzenli aralıklarla görüşmeler planlanır. İlaç ayarlamaları, yan etki kontrolü ve komplikasyonların erken tespiti için takip çok önemlidir.
Sorularınızı sormaktan çekinmeyin. AF'yi anlamak ve tedavinize aktif katılmak başarı için önemlidir.