Mitral Kapak Hastalığı

Genel Bakış

Mitral kapak hastalığı, kalbin sol üst odacığı olan sol atriyum ile sol alt odacığı olan sol ventrikül arasında yer alan mitral kapağın düzgün çalışmamasıyla ortaya çıkan bir durumdur. Mitral kapak normalde iki yaprakçıktan oluşur ve her kalp atımında açılıp kapanarak kanın yalnızca bir yönde akmasını sağlar. Bu kapak yeterince açılamadığında, tam kapanmadığında ya da yaprakçıklar anormal biçimde hareket ettiğinde kalp daha fazla güç harcamak zorunda kalır.

Mitral kapak hastalığı en sık görülen kalp kapağı hastalıklarından biridir. Bazı türleri yıllarca ya da on yıllarca belirti vermeden ilerlerken bazıları görece hızlı bir seyir izleyebilir. Erken tanı ve düzenli takip hastalığın yönetiminde belirleyici rol oynar. İleri vakalarda ise kapağın onarılması ya da değiştirilmesi gerekebilir.

Türleri

• Mitral kapak prolapsusu. En sık görülen mitral kapak sorunudur. Kapak yaprakçıklarından biri ya da her ikisi sol ventrikül kasıldığında sol atriyuma doğru geri sarar. Bu durum genellikle herhangi bir belirti vermez ve çoğu kişide ciddi bir sorun oluşturmaz. Ancak bazı vakalarda kapaktan kan kaçağı gelişebilir ve bu durumda daha yakın izlem ya da tedavi gerekebilir.
• Mitral kapak yetmezliği. Kapak tam kapanmaz ve sol ventrikül her kasıldığında kanın bir kısmı sol atriyuma geri kaçar. Sol ventrikül hem ileri hem de geri kaçan kanı pompalamak zorunda kaldığından zamanla aşırı yüklenir ve büyür. Mitral kapak prolapsusu, romatizmal ateş ve kalbin büyümesi bu durumun sık görülen nedenleri arasındadır.
• Mitral kapak darlığı. Kapak yaprakçıkları kalınlaşır ve birbirine yapışarak tam açılamaz hale gelir. Sol atriyumdan sol ventriküle geçen kan azalır ve sol atriyumda basınç birikir. Dünyada en sık görülen nedeni tedavi edilmemiş boğaz enfeksiyonunun ardından gelişen romatizmal ateştir.

Belirtileri

Mitral kapak hastalığının belirtileri türüne ve ciddiyetine göre değişebilir. Bazı kişilerde hastalık uzun süre hiçbir belirti vermeyebilir.

• Nefes darlığı. Başlangıçta yalnızca efor sırasında görülebilir. Hastalık ilerledikçe istirahatte ya da yatarken de belirginleşebilir.
• Yorgunluk ve halsizlik. Kalp yeterince verimli pompalayamadığında süregelen bir bitkinlik hissi gelişebilir.
• Çarpıntı ve düzensiz kalp atışı. Mitral kapak hastalığı, özellikle mitral darlık ve yetmezlikte, atriyal fibrilasyon adı verilen düzensiz kalp atışına zemin hazırlayabilir. Kalbin hızlı, düzensiz ya da güçlü çarptığı hissedilebilir.
• Bacak ve ayak bileklerinde şişlik. Vücutta sıvı birikmesi özellikle hastalık ilerlediğinde ortaya çıkabilir.
• Öksürük. Özellikle mitral darlıkta ve yatarken belirginleşen öksürük akciğerlerdeki basınç artışıyla ilişkili olabilir.
• Göğüste rahatsızlık hissi. Bazı kişilerde göğüste baskı ya da sıkışma hissi görülebilir.

Ne Zaman Doktora veya Acile Başvurulmalı

Aşağıdaki belirtiler fark edildiğinde bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

• Eforla ya da dinlenirken ortaya çıkan nefes darlığı
• Çarpıntı veya düzensiz kalp atışı hissi
• Açıklanamayan yorgunluk ve egzersiz kapasitesinde düşme
• Bacak veya ayak bileklerinde şişlik

Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.

• Ani ve şiddetli nefes darlığı
• Ani ve şiddetli göğüs ağrısı
• Bayılma veya bayılmak üzere olma hissi
• Çok hızlı ya da çok düzensiz kalp atışı

Nedenleri

Mitral kapak hastalığının nedeni türüne göre farklılık gösterir.

• Romatizmal ateş. Tedavi edilmemiş boğaz enfeksiyonunun ardından gelişen romatizmal ateş mitral kapak yaprakçıklarına kalıcı hasar bırakabilir. Dünya genelinde mitral kapak hastalığının, özellikle de mitral darlığın en sık nedenidir.
• Mitral kapak prolapsusu. Yaprakçıkların anormal hareketi zamanla kapaktan kan kaçağına zemin hazırlayabilir.
• Kalbin büyümesi ve kalp yetmezliği. Kalp büyüdükçe mitral kapak halkası da genişler ve yaprakçıklar tam kapanmayabilir. Bu durum mitral yetmezliğin önemli bir nedenidir.
• Kalp krizi. Kalp krizine bağlı kas hasarı mitral kapağı destekleyen yapılara zarar verebilir ve ani mitral yetmezliğe yol açabilir.
• Enfektif endokardit. Kapak yaprakçıklarına yerleşen bakteri enfeksiyonu ciddi ve hızlı ilerleyen kapak hasarına neden olabilir.
• Yaşa bağlı dejenerasyon. Mitral kapak yaprakçıklarının zamanla bozulması özellikle ileri yaşta mitral yetmezliğe zemin hazırlayabilir.
• Doğumsal kapak sorunları. Bazı kişiler mitral kapak yapısındaki anomalilerle doğabilir.

Tanısı

Mitral kapak hastalığı tanısı çoğunlukla muayenede duyulan bir üfürümle ya da başka bir nedenle yapılan tetkikte tesadüfen saptanır.

• Kalp ultrasonografisi. Tanıda ve izlemde en temel yöntemdir. Mitral kapağın yapısını ve hareketini gerçek zamanlı olarak gösterir. Kaçak ya da darlık derecesini ölçer. Sol atriyum ve sol ventrikülün boyutunu ve işlevini değerlendirir.
• EKG. Ritim bozukluklarını, özellikle atriyal fibrilasyonu ve kalp büyümesine bağlı elektriksel değişiklikleri gösterebilir.
• Transözofageal ekokardiyografi. Yutaktan yapılan bu ultrason yöntemi mitral kapağın yapısını çok daha ayrıntılı biçimde gösterir. Özellikle cerrahi ya da kateter girişimi öncesinde ve enfektif endokardit şüphesinde tercih edilir.
• Kalp MRI. Sol kalp odacıklarının boyutunu ve kaçak miktarını hassas biçimde ölçmede kullanılabilir.

Tedavisi

Tedavi hastalığın türüne, ciddiyetine ve belirtilerin varlığına göre belirlenir.

• İzlem. Hafif ve orta dereceli hastalıkta düzenli ekokardiyografi ve klinik kontrol yeterli olabilir.
• İlaç tedavisi. İlaçlar mitral kapağı doğrudan tedavi etmez ancak belirtileri hafifletir ve komplikasyonları önlemeye yardımcı olur. Atriyal fibrilasyon geliştiğinde hem hız kontrolü hem de felç riskini azaltmak için kan sulandırıcı tedavi gerekebilir.
• Kapak onarımı. Mümkün olduğunda kapağın değiştirilmesi yerine onarılması tercih edilir. Mitral kapak onarımı özellikle mitral yetmezlikte çok başarılı sonuçlar vermektedir ve kan sulandırıcı gerektirmemesi gibi önemli avantajlar sunar.
• Kapak değişimi. Onarımın uygun olmadığı durumlarda biyolojik ya da mekanik kapak ile değişim yapılır.
• Kateter yöntemli girişimler. Cerrahi riski yüksek olan uygun hastalarda mitral kapak yetmezliği için MitraClip gibi kateter aracılığıyla uygulanan cihazlar kullanılabilir. Mitral darlıkta ise uygun hastalarda balon yöntemiyle kapak genişletilebilir.

Yaşam Tarzı ve Takip

Mitral kapak hastalığı düzenli izlem gerektiren bir durumdur. Kalp ultrasonografisiyle kapak durumu ve kalp odacıklarının boyutu belirli aralıklarla değerlendirilir. Takip sıklığı hastalığın ciddiyetine göre belirlenir.

Yüksek tansiyonun iyi kontrol altında tutulması hem kapak hasarının ilerlemesini yavaşlatır hem de sol ventrikül üzerindeki yükü azaltır. Diş hekiminizi ve tedavi yapacak her doktoru mitral kapak hastalığınız hakkında bilgilendirin; bazı hastalarda diş tedavileri ve belirli cerrahi girişimler öncesinde enfeksiyonu önlemek amacıyla antibiyotik kullanımı önerilebilir.

Yeni bir belirti başladığında randevuyu beklemeyin ve doktorunuzu arayın.